Adhyaya 27

Verse 1

है अर ० छा | क्र सप्तविशो<्ध्याय: सभी स्त्री-पुरुषोंका अपने मरे हुए सम्बन्धियोंको जलांजलि देना

Sabi ni Vaiśampāyana: Nang marating nila ang Ilog Gaṅgā—mapalad at angkop sa mga banal na ritwal dahil sa sagradong tubig nito—payapa at malinaw, malawak ang agos at napapaligiran ng malalaking gubat sa pampang, dumating sila roon upang maghandog ng tubig (jalāñjali) at isagawa ang mga ritwal para sa mga yumao nilang kamag-anak. Ipinapaloob ng tagpong ito ang dalamhati sa ilalim ng dharma: kahit sa gitna ng pagkawasak ng digmaan, tungkulin ng mga buhay na parangalan ang mga patay sa pamamagitan ng itinakdang mga ritwal at pag-alaala.

Verse 2

भूषणान्युत्तरीयाणि वेष्टनान्यवमुच्य च | ततः पितृणां भ्रातृणां पौत्राणां स्वजनस्य च

Inalis nila ang mga alahas, pang-itaas na kasuotan, at mga balabal na nakabalot. Pagkaraan, ibinaling nila ang diwa sa kanilang mga ama, kapatid, apo, at iba pang kaanak—nabibigatan sa tungkulin ng pagluluksa at sa pagkagimbal sa pinsalang iniwan ng digmaan.

Verse 3

पुत्राणामार्यकाणां च पतीनां च कुरुस्त्रिय: । उदकं चक्रिरे सर्वा रुदत्यो भृशदु:खिता:

Sabi ni Vaiśampāyana: Ang mga babae ng angkang Kuru, na humahagulgol at nilulunod ng matinding dalamhati, ay pawang nagsagawa ng pag-aalay ng tubig para sa kanilang mga anak, mga nakatatanda, at mga asawa—tinutupad ang mapait na tungkuling iniuukol sa mga yumao matapos ang pagwasak ng digmaan.

Verse 4

वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! वे युधिष्ठिर आदि सब लोग कल्याणमयी

Sabi ni Vaiśampāyana: O Hari! Si Yudhiṣṭhira at ang lahat ng kasama niya ay dumating sa pampang ng Gaṅgā—mapagpala, may banal na tubig, napapalamutian ng maraming lawa, malinaw at malawak, at may malalaking gubat sa gilid ng pampang. Inalis nila ang lahat ng alahas, mga belo at mga pamigkis sa ulo, at naghandog ng jalāñjali para sa mga ama, kapatid, anak, apo, mga kaanak, at sa mga mararangal na mandirigma. Ang lahat ng kababaihan ng angkang Kuru, na humahagulgol sa matinding dalamhati, ay nag-alay din ng tubig para sa kanilang mga ama at para rin sa kanilang mga asawa. Maging ang mga kamag-anak at kaibigang nakaaalam ng dharma ay nagsagawa ng ritwal na iyon. At habang ang mga asawa ng mga bayani ay nagbubuhos ng tubig para sa mga bayani na nalaglag, ang buong tagpo’y naging isang taimtim na pagluluksa—tungkulin at pag-alaala na isinasagawa sa gitna ng nag-uumapaw na pighati.

Verse 5

तनन्‍्महोदधिसंकाशं निरानन्दमनुत्सवम्‌

Sabi ni Vaiśampāyana: “Ito’y wari’y isang napakalawak na karagatan—ngunit walang galak, walang saya, at walang pagdiriwang.”

Verse 6

ततः कुन्ती महाराज सहसा शोककर्शिता

Pagkaraan nito, O dakilang hari, si Kuntī—biglang nilamon at pinahina ng dalamhati—ay sinakmal ng pagdadalamhati matapos ang kapahamakan, habang ang salaysay ay lumilihis sa halagang pantao ng digmaan at sa bigat ng pananagutang moral na pasan ng mga nakatatanda.

Verse 7

यः स वीरो महेष्वासो रथयूथपयूथप:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang mismong bayaning iyon—makapangyarihan sa dakilang pana—ay pangunahing pinuno sa hanay ng mga pinuno ng mga pangkat ng mandirigmang-karwahe.”

Verse 8

अर्जुनेन जित: संख्ये वीरलक्षणलक्षित: । यं सूतपुत्र॑ मन्यध्वं राधेयमिति पाण्डवा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa labanan, siya—na may mga tanda ng tunay na bayani—ay natalo ni Arjuna: yaong mismong inakala ninyong mga Pāṇḍava na anak ng isang kutsero, na kilala bilang Rādheya (Karna). Ipinahihiwatig ng taludtod kung paanong binabaligtad ng digmaan ang mga reputasyon at inilalantad ang mga paghatol batay sa kapanganakan sa gitna ng moral na pagtutuos ng larangan ng digmaan.

Verse 9

यो व्यराजच्च भूमध्ये दिवाकर इव प्रभु: । प्रत्ययुध्यत व: सर्वान्‌ पुरा य:ः सपदानुगान्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya—ang makapangyarihang panginoon—na minsang nagningning sa gitna ng daigdig na parang araw, at na noong una’y lumaban sa inyong lahat, kahit kayo’y may mga tagasunod at mga kasama.”

Verse 10

दुर्योधनबलं सर्व यः प्रकर्षन्‌ व्यरोचत । यस्य नास्ति समो वीर्ये पृथिव्यामपि पार्थिव:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya na, sa paghatak at pagtipon sa buong lakas ng hukbo ni Duryodhana, ay nagningning sa labanan—walang haring kapantay niya sa tapang sa buong daigdig.”

Verse 11

योडवृणीत यश: शूर: प्राणैरपि सदा भुवि | कर्णस्य सत्यसंधस्य संग्रामेष्वपलायिन:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Siya ay isang bayani na laging pinipili ang dangal at katanyagan sa lupa kahit kapalit ang sariling buhay—si Karṇa, matatag sa katotohanan at hindi kailanman tumatakas sa mga labanan.

Verse 12

कुरुध्वमुदकं तस्य भ्रातुरक्लिष्टकर्मण: । स हि व: पूर्वजो भ्राता भास्करान्मय्यजायत

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Ihandog ninyo ang alay na tubig para sa kapatid ninyong yaon, na ang mga gawa ay malinis at walang dungis. Sapagkat siya ang nakatatanda ninyong kapatid—isinilang mula sa aking sinapupunan sa pamamagitan ni Bhāskara (ang Araw).”

Verse 13

कुण्डली कवची शूरो दिवाकरसमप्रभ: । 'पाण्डवो! जो महाधनुर्धर वीर रथ-यूथपतियोंका भी यूथपति तथा वीरोचित शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न था

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Ang bayaning yaon—may suot na hikaw at likás na baluti, nagniningning na gaya ng araw—ay siya ring kilala ninyo bilang anak ng Sūta, anak ni Rādhā: si Karṇa, ang nakatatanda ninyong kapatid. Siya’y pinuno sa hanay ng mga mandirigmang nakasakay sa karwahe, may mga mapalad na tanda na angkop sa isang kṣatriya, at nagliliwanag sa gitna ng hukbo na wari’y ang Diyos-Araw mismo. Minsan ay hinarap niya kayong lahat, kasama ang kanyang mga tagasunod, at hinila niyang sumunod sa kanya ang buong hukbo ni Duryodhana, na nagdagdag ng karangalan sa larangan ng digmaan. Walang ibang hari sa lupa ang makapapantay sa kanya sa lakas at kagitingan. Kahit isinusugal ang buhay, ang hinanap niya’y ang walang kupas na katanyagan; hindi siya kailanman tumalikod sa labanan at nagagawa niya ang dakilang gawa nang tila walang hirap. Kaya para sa kapatid na nakatali sa katotohanan—si Karṇa—maghandog din kayo ng alay na tubig. Siya ang nakatatanda ninyong kapatid—isinilang mula sa aking sinapupunan bilang bahagi ng Araw; at mula pa sa pagsilang, ang kanyang katawan ay may kumikislap na baluti at hikaw.” Nang marinig ang masakit na salita ng kanilang ina, ang lahat ng Pāṇḍava…

Verse 14

कर्णमेवानुशोचन्तो भूय: क्लान्ततराभवन्‌ | माताका यह अप्रिय वचन सुनकर समस्त पाण्डव कर्णके लिये ही बारंबार शोक करते हुए अत्यन्त कष्टमें पड़ गये ।। १३ $ ।। ततः स पुरुषव्यात्र: कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर:

Sa paulit-ulit na pagdadalamhati para kay Karṇa lamang, lalo silang nanghina at napighati. Pagkaraan, ang “tigre sa mga tao”—si Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī—(ay nagsalita/kumilos pa).

Verse 15

उवाच मातरं वीरो नि:श्वसन्निव पन्नग: । तदनन्तर पुरुषसिंह वीर कुन्तीपुत्र युधिष्ठिर सर्पके समान लंबी साँस खींचते हुए अपनी मातासे बोले-- ।। य: शरोर्मिर्ध्वजावर्तो महाभुजमहाग्रह:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Nagsalita ang bayani sa kanyang ina, humihingal na parang ahas. Pagkaraan, ang “leon sa mga tao”—ang magiting na si Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī—humigop ng mahahabang hininga na tila ahas at nagsalita sa kanyang ina. (Sinimulan niyang ilarawan:) “Yaong palaso—ang bugso’y gaya ng alon, ang ikot ay parang paikid ng watawat, hinawakan ng isang mabagsik na puwersang mula sa malalakas na bisig…”

Verse 16

तलशब्दानुनदितो महारथमहाह्द: । यस्येषुपातमासाद्य नान्यस्तिष्ठेद्‌ धनंजयात्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya’y tulad ng isang malawak at malalim na lawa na pinanginginig at pinapaugong ng matalim na kalantog ng tala (palakpak ng palad)—isang dakilang mandirigmang karwahe na di-masukat ang lalim. Kapag may pumasok sa abot ng bagsak ng kaniyang mga palaso, wala nang ibang mandirigma ang makatatayo nang matatag laban kay Dhanañjaya (Arjuna).”

Verse 17

कथं पुत्रो भवत्या: स देवगर्भ: पुराभवत्‌ । माँ! जो बड़े-बड़े महारथियोंको डुबो देनेके लिये अत्यन्त गहरे जलाशयके समान थे बाण ही जिनकी लहर

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Paano nangyari na ang taong iyon—na isinilang mula sa banal na paglihi—ay naging anak mo noong unang panahon? Sa lakas ng kaniyang mga bisig, kami’y napaso at napahirapan sa lahat ng panig.”

Verse 18

यस्य बाहुबल नित्य धार्तराष्ट्ररुपासितम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Yaong ang makapangyarihang lakas ng bisig ay palagiang inaasahan at pinaglilingkuran ng mga anak ni Dhṛtarāṣṭra.”

Verse 19

भूमिपानां च सर्वेषां बलं बलवतां वर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa lahat ng mga pinunong naghahari sa lupa, siya ang lakas ng mga malalakas—ang pinakapanguna sa mga makapangyarihan.”

Verse 20

स न: प्रथमजो भ्राता सर्वशस्त्रभृतां वर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya ang panganay naming kapatid, ang pinakapanguna sa lahat ng may tangan ng sandata.”

Verse 21

अहो भवत्या मन्त्रस्य गूहनेन वयं हता:

Ay, sa aba! Dahil sa pagtatago mo ng banal na payo—ng mantra na dapat sana’y magtanggol at gumabay—kami’y napahamak.

Verse 22

अभिमन्योर्विनाशेन द्रौपदेयवधेन च,“अभिमन्यु, द्रौपदीके पुत्र और पांचालोंके विनाशसे तथा कुरुकुलके इस पतनसे हमें जितना दुःख हुआ था, उससे सौ गुना यह दुःख इस समय मुझे अत्यन्त व्यथित कर रहा है

Wika ni Vaiśampāyana: “Sa pagkapuksa ni Abhimanyu at sa pagpaslang sa mga anak ni Draupadī—sa pagkalipol ni Abhimanyu, ng mga anak ni Draupadī at ng mga Pāñcāla, at sa pagbagsak ng angkan ng Kuru—ang dalamhating minsan na naming dinanas ay nagbalik ngayon nang sandaang ulit. Sa sandaling ito, labis nitong pinahihirapan ang aking puso.”

Verse 23

पञ्चालानां विनाशेन कुरूणां पतनेन च | तत: शतगुणं दुःखमिदं मामस्पृशद्‌ भूशम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “Sa pagkalipol ng mga Pāñcāla at sa pagbagsak ng mga Kuru, kami’y nagdusa na ng dalamhati; ngunit ang dalamhating ito ngayon ay tumama sa akin nang sandaang ulit na higit, tumutusok hanggang sa kaibuturan.”

Verse 24

कर्णमेवानुशोचामि दह्दाम्यग्नाविवाहित: । नेह सम किंचिदप्राप्यं भवेदपि दिवि स्थितम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “Si Karṇa lamang ang aking ipinagluluksa; nag-aalab ako na wari’y inilagay sa apoy. Sa daigdig na ito’y walang maihahambing sa kanya—kahit hanapin pa sa mga nananahan sa langit, wala ring masusumpungang lalaking tulad niya.”

Verse 25

एवं विलप्य बहुलं धर्मराजो युधिष्ठिर:

Matapos managhoy nang matagal, si Dharmarāja Yudhiṣṭhira ay bumigay sa dalamhati sa gitna ng pag-aalay ng tubig (udaka-karman). Habang ipinagpapatuloy niya ang ritwal, ang mga babaeng nakapaligid na naroon din upang maghandog ng tubig para sa yumao ay agad na naantig at napahagulhol nang malakas.

Verse 26

व्यरुदच्छनकै राजंश्नकारास्योदकं प्रभु: । ततो विनेदु: सहसा स्त्रियस्ता: खलु सर्वश:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang makapangyarihang panginoon ay nagsimulang umiyak nang marahan, basâ ng luha ang kanyang mukha. Pagkaraan, ang lahat ng kababaihang iyon ay biglang sabay-sabay na pumutok sa malakas na panaghoy.

Verse 27

तत आनाययामास कर्णस्य सपरिच्छदा:

Pagkaraan, ang marunong na Dharmarāja Yudhiṣṭhira ay nagpasundo sa mga asawa ni Karṇa, kasama ang kanilang mga tagapaglingkod at buong sambahayan; at sa pananatili niyang kasama nila, isinagawa niya nang wasto—ayon sa itinakdang mga ritwal—ang mga seremonyang panglibing para kay Karṇa. Sa ganitong paraan, sa Mahābhārata, sa Strī-parvan, sa loob ng Śrāddha-parvan, nagwakas sa ikadalawampu’t pitong kabanata ang salaysay hinggil sa nakatagong katotohanan ng kapanganakan ni Karṇa.

Verse 28

स्त्रिय: कुरुपतिर्धीमान्‌ भ्रातुः प्रेमणा युधिष्ठिर: । स ताभि: सह धर्मात्मा प्रेतकृत्यमनन्तरम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang marunong na panginoon ng mga Kuru, si Yudhiṣṭhira, na ginanyak ng pag-ibig sa kanyang kapatid, ay saka—kasama ang mga kababaihang iyon—agad na nagsagawa ng mga ritwal ng pagluluksa at libing.

Verse 29

पापेनासौ मया श्रेष्ठो भ्राता ज्ञातिर्निपातित: । अतो मनसि यद्‌ गुहां स्त्रीणां तन्न भविष्यति

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Dahil sa sarili kong kasalanan, ang marangal kong nakatatandang kapatid—ang aking kaanak—ay naibagsak. Kaya mula sa araw na ito, anumang lihim na nakatago sa isip ng mga babae ay hindi na mananatiling nakukubli.”

Verse 30

इत्युक्त्वा स तु गड़ाया उत्तताराकुलेन्द्रिय: । भ्रातृभि: सहित: सर्वर्गज्रातीरमुपेयिवान्‌,ऐसा कहकर व्याकुल इन्द्रियोंवाले राजा युधिष्ठिर गंगाजीके जलसे निकले और समस्त भाइयोंके साथ तटपर आये

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkasabi niya nito, si Haring Yudhiṣṭhira—na ligalig ang mga pandama dahil sa dalamhati at pagkabagabag—ay umahon mula sa tubig ng Gaṅgā. Kasama ang lahat ng kanyang mga kapatid, nagtungo siya sa pampang, ipinagpatuloy ang marangal na daloy ng mga ritwal matapos ang digmaan at ang taimtim na pagninilay.

Verse 53

वीरपत्नीभिराकीर्ण गज़ातीरमशो भत । महासागरके समान विशाल वह गंगातट आनन्द और उत्सवसे शून्य होनेपर भी उन वीर-पत्नियोंसे व्याप्त होनेके कारण बड़ी शोभा पाने लगा

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang pampang ng Gaṅgā, na siksik sa mga asawa ng mga bayaning nabuwal, ay naging kapansin-pansin. Malawak na gaya ng dakilang karagatan, ang malapad na pampang na iyon—bagaman wala na ang ligaya at pagdiriwang—ay nagkamit pa rin ng isang mabigat at marangal na kariktan, sapagkat napuno ito ng mga babaeng bayani; ang kanilang pagdalo’y ginawang taimtim na patotoo ang pagluluksa tungkol sa halaga ng digmaan.

Verse 66

रुदती मन्दया वाचा पुत्रान्‌ वचनमत्रवीत्‌ । महाराज! तदनन्तर कुन्तीदेवी सहसा शोकसे कातर हो रोती हुई मन्द वाणीमें अपने पुत्रोंसे बोलीं--

Sinabi ni Vaiśampāyana: Umiiyak siya at, sa mahinang tinig na pigil at marahan, kinausap ang kanyang mga anak. “O dakilang hari! Pagkaraan niyon, si Kuntī-devī, biglang nilamon ng dalamhati at nawalan ng lakas, ay nagsalita sa kanyang mga anak sa mababang tinig na nanginginig, habang tumatangis.”

Verse 173

तमग्निमिव वस्त्रेण कथं छादितवत्यसि । जिनकी भुजाओंके प्रतापसे हम सब ओरसे संतप्त रहते थे, कपड़ेमें ढकी हुई आगके समान उन्हें अबतक आपने कैसे छिपा रखा था?

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Paano mo siya naitago nang napakatagal—gaya ng apoy na tinakpan ng tela? Sa lakas ng kanyang mga bisig, kami’y napapaso mula sa lahat ng panig; paano mo siya naitago hanggang ngayon, na para bang isang liyab na binalot sa damit?”

Verse 183

उपासितं यथास्माभिरबलं गाण्डीवधन्चन: । “धृतराष्ट्रके पुत्रोंने सदा उन्हींके बाहुबलका भरोसा कर रखा था, जैसे कि हमलोगोंने गाण्डीवधारी अर्जुनके बलका आश्रय लिया था

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Kung paanong umasa kami sa lakas ni Arjuna, ang may hawak ng Gāṇḍīva, gayon din ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra ay palaging nagtiwala sa lakas ng sarili nilang mga bisig.” Ipinahihiwatig ng linyang ito na ang pag-asa sa dahas at lakas lamang—sa halip na sa dharma at matalinong payo—ang humuhubog sa mga pasya at humahantong sa kapahamakan matapos ang digmaan.

Verse 193

नान्य: कुन्तीसुतात्‌ कर्णादगृह्नाद्‌ रथिनां रथी | “कुन्तीपुत्र कर्णके सिवा दूसरा कोई रथी ऐसा बड़ा बलवान्‌ नहीं हुआ है, जिसने समस्त राजाओंकी सेनाको रोक दिया हो

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Walang ibang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe, bukod kay Karṇa—anak ni Kuntī—ang nakapigil at nakahadlang sa rumaragasang pagsalakay ng mga pangkat ng karwahe.” Ipinakikita nito ang natatanging galing ni Karṇa sa digmaan, at ang malungkot na kabalintunaan na ang gayong lakas ay naubos sa digmaang magkakapatid.

Verse 203

असूत त॑ भवत्यग्रे कथमद्भुतविक्रमम्‌ । “वे समस्त शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ कर्ण क्या सचमुच हमारे बड़े भाई थे? आपने पहले उन अद्भुत पराक्रमी वीरको कैसे उत्पन्न किया था?

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Noong unang panahon, paano mo isinilang ang lalaking yaong may kamangha-manghang lakas at giting? Si Karṇa—ang pinakadakila sa lahat ng may tangan ng sandata—tunay ba ngang nakatatanda naming kapatid? Isalaysay mo: paano mo unang iniluwal ang bayaning may pambihirang tapang na iyon?”

Verse 216

निधनेन हि कर्णस्य पीडितास्तु सबान्धवा: । “अहो! आपने इस गूढ़ रहस्यको छिपाकर हमलोगोंको मार डाला। कर्णकी मृत्युसे भाइयोंसहित हमें बड़ी पीड़ा हो रही है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa tindi ng dalamhati sa pagkamatay ni Karṇa, sila—kasama ang kanilang mga kamag-anak—ay tumangis: “Ay! Sa pagtatago mo ng malalim na lihim na ito, dinala mo kami sa kapahamakan. Ang pagkamatay ni Karṇa ay nagdulot sa amin ng matinding sakit, kasama ng aming mga kapatid.”

Verse 246

न चेदं वैशसं घोरं कौरवान्तकरं भवेत्‌ । “अब तो मैं केवल कर्णके ही शोकमें डूब गया हूँ और इस तरह जल रहा हूँ

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kung gayon, hindi sana naganap ang kakila-kilabot at makasalanang kapahamakan na ito—na nagwakas sa mga Kaurava. Ngayon, ako’y lubog sa pagdadalamhati para kay Karṇa lamang, at nag-aalab na wari’y may naglagay sa akin sa nagliliyab na apoy. Kung nalaman ko ito noon pa, kung si Karṇa ay nasa aming panig, wala sa mundong ito—maging yaong inaakalang makalangit—ang hindi namin maaabot; at ang nakapangingilabot na digmaang nagdala sa angkan ng Kuru sa kapahamakan ay hindi sana nangyari.”

Verse 263

अभितो या: स्थितास्तत्र तस्मिन्नुदककर्मणि । राजन! इस प्रकार बहुत विलाप करके धर्मराज युधिष्ठिर फ़ूट-फूटकर रोने लगे। रोते- ही-रोते उन्होंने धीरे-धीरे कर्णके लिये जलदान किया। यह सब सुनकर वहाँ एकत्र हुई सारी स्त्रियाँ

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa paligid ng pook na iyon, sa ritwal ng pag-aalay ng tubig para sa yumao, nakatayo sa bawat panig ang mga babae. O Hari, matapos ang mahabang panaghoy, si Dharmarāja Yudhiṣṭhira ay bumigay at humagulgol. Habang umiiyak, dahan-dahan niyang isinagawa ang pag-aalay ng tubig para kay Karṇa. Nang marinig ito, ang lahat ng babaeng nagkatipon doon—nakatayo sa paligid upang maghandog ng tubig na magkasalikop ang mga palad—ay biglang napahagulhol nang malakas.

Verse 283

चकार विधिवद्‌ धीमान्‌ धर्मराजो युधिष्ठिर: । तदनन्तर बुद्धिमान्‌ कुरुराज युधिष्ठिरने भाईके प्रेमसे कर्णकी स्त्रियोंको परिवारसहित बुलवा लिया और उन सबके साथ रहकर उन धर्मात्मा बुद्धिमान्‌ धर्मराज युधिष्ठिरने विधिपूर्वक कर्णका प्रेतकृत्य सम्पन्न किया

Si Dharmarāja Yudhiṣṭhira, ang marunong, ay nagsagawa ng mga ritwal ayon sa wastong tuntunin. Pagkaraan nito, ang matalinong hari ng mga Kuru, si Yudhiṣṭhira, dahil sa pag-ibig sa kapatid, ay ipinatawag ang mga asawa ni Karṇa kasama ang kanilang mga sambahayan; at nanatili siyang kasama nila, at ang matuwid at marunong na Dharmarāja Yudhiṣṭhira ay ganap na isinakatuparan, ayon sa kaugalian, ang mga huling ritwal para kay Karṇa (pretakṛtya).

Verse 463

सूपतीर्था भवद्गड़ा भूयो विप्रससार च । धर्मज्ञ पुरुषोंने अपने हितैषी सुहृदोंके लिये भी जलांजलि देनेका कार्य सम्पन्न किया। वीरोंकी पत्नियोंद्वारा जब उन वीरोंके लिये जलांजलि दी जा रही थी

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang Gaṅgā ay napuspos ng mahuhusay na tawiran, at muling lumapad ang agos nito. Ang mga lalaking nakauunawa sa dharma ay tinapos ang ritwal ng pag-aalay ng tubig (jalāñjali) maging para sa kanilang mga kaibigang tapat na nagmamalasakit sa kanila. At nang ang mga asawa ng mga bayaning nasawi ay nag-aalay ng tubig para sa mga bayani, biglang lumitaw ang isang marikit at madaling daanang pagbaba sa tubig ng Gaṅgā, at lumuwang ang daluyan ng ilog—isang mapalad na paglalaan na nagpapagaan sa tungkuling panglibing at tanda ng mapitagang habag sa gitna ng bakas ng digmaan.