Shloka 7
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
यदि कोई राजा पहलेका उपकारी हो और किसी कारणवश वर्तमानकालमें द्वेष करने लगा हो तो उस समय जो भूपाल उसे युद्धमें बंदी बनाकर द्वेषवश उसका सम्मान नहीं करता, वह भी क्षत्रियधर्मसे गिर जाता है ।। शक्तः स्यात् सुसुखो राजा कुर्यात् करणमापदि । प्रियो भवति भूतानां न च विश्रश्यते श्रिय:
yadi ko rājā pūrvakopakārī syāt ca kasyacid kāraṇavaśāt vartamānakāle dveṣaṁ karoti, tadā yo bhūpālaḥ taṁ yuddhe bandī kṛtvā dveṣavaśāt tasya sammānaṁ na karoti, so 'pi kṣatriyadharmāt patati || śaktaḥ syāt susukho rājā kuryāt karaṇam āpadi | priyo bhavati bhūtānāṁ na ca viśraśyate śriyaḥ ||
Itinuro ni Vāmadeva: kahit ang isang haring dating naging tagapagkaloob ng kabutihan ay, dahil sa kung anong dahilan, naging kaaway sa kasalukuyan, ang wastong asal ng namumuno ay nananatiling nakatali sa kṣatriya-dharma. Kung mahuli ng hari sa digmaan ang gayong kaaway at, dahil sa poot, ipagkait ang nararapat na paggalang, ang hari man ay nahuhulog sa tuntunin ng mandirigma. Ang haring may kakayahan at matatag ang kalagayan ay dapat kumilos nang pasya sa oras ng panganib; sa gayon siya’y nagiging mahal ng mga nasasakupan at hindi dumudulas ang kanyang kasaganaan.
वामदेव उवाच
Educational Q&A
Hatred must not govern a king’s conduct: even toward a hostile former benefactor captured in war, denying due honor out of spite is a lapse from kṣatriya-dharma. Competent, timely action in crisis sustains public affection and preserves royal prosperity.
In the Śānti Parva’s discourse on rājadharma, Vāmadeva addresses standards of royal behavior, especially in wartime and after victory. He warns that vindictive treatment of a captive enemy undermines the ruler’s dharmic standing and political stability.