Shloka 25
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यदा युक््त्या नयेदर्थान् कामादर्थवशेन वा । कृपणं याचमानानां तद् राज्ञो वैशसं महत्,यदि कोई राजा या राजकीय कर्मचारी दीनतापूर्ण याचना करती हुई प्रजाओंकी उस प्रार्थाको ठुकराकर स्वेच्छासे अथवा धनके लोभवश कोई-न-कोई युक्ति करके उनके धनका अपहरण कर ले तो वह राजाके महान् विनाशका सूचक है
yadā yuktyā nayed arthān kāmād arthavaśena vā | kṛpaṇaṃ yācamānānāṃ tad rājño vaiśasaṃ mahat ||
Sinabi ni Utathya: Kapag ang isang hari, sa pamamagitan ng anumang pakana, ay kumukuha ng yaman—maging dahil sa sariling pagnanasa o sa kasakiman sa pakinabang—mula sa mga abang nasasakupan na nagmamakaawa sa gitna ng paghihirap, ang gawang iyon ay nagiging mabigat na kalupitan at masamang pangitain ng malaking kapahamakan ng namumuno. Sa pananaw ng katarungan, hinahatulan nito ang kapangyarihan ng estado kapag nagiging mandaragit laban sa mahihina, at nagbababala na winawasak ng ganitong pagsasamantala ang pagiging lehitimo ng paghahari at nag-aanyaya ng pagbagsak.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler must not use clever pretexts or administrative power to seize wealth from distressed, pleading subjects; such predatory governance is a grave adharma that signals the king’s impending ruin.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, the sage Utathya warns about a specific royal vice: rejecting the desperate petitions of the poor and instead contriving to appropriate their wealth, which he labels a great cruelty and an omen of downfall.