Shloka 6
सम्पूर्ण प्राणी धर्मके ही आधारपर स्थित हैं और धर्म राजाके ऊपर प्रतिष्ठित है। जो राजा अच्छी तरह धर्मका पालन और उसके अनुकूल शासन करता है वही दीर्घकालतक इस पृथ्वीका स्वामी बना रहता है ।। राजा परमधर्मात्मा लक्ष्मीवान् धर्म उच्यते | देवाश्न गहाँ गच्छन्ति धर्मो नास्तीति चोच्यते,परम धर्मात्मा और श्रीसम्पन्न राजा धर्मका साक्षात् स्वरूप कहलाता है। यदि वह धर्मका पालन नहीं करता तो लोग देवताओंकी भी निन्दा करते हैं और वह धर्मात्मा नहीं, पापात्मा कहलाता है
utathya uvāca | sampūrṇāḥ prāṇino dharmasyaivādhāre pratiṣṭhitāḥ, dharmaś ca rājani pratiṣṭhitaḥ | yaḥ rājā samyak dharmaṃ pālayati dharmānukūlaṃ ca śāsanaṃ karoti sa eva dīrghakālaṃ pṛthivyāḥ svāmī bhavati || rājā paramadharmātmā lakṣmīvān dharma ucyate | yadi sa dharmaṃ na pālayati tadā lokā devānām api nindāṃ kurvanti—“dharmo nāstī” iti ca ucyate; sa dharmātmā na, pāpātmā iti kathyate ||
Sinabi ni Utathya: Ang lahat ng nilalang ay nakatindig na may sandigan sa dharma, at ang dharma mismo ay nakasalig sa hari. Ang haring tunay na nagtataguyod ng dharma at namumuno nang kaayon nito lamang ang nananatiling pangmatagalang panginoon ng daigdig. Ang haring lubhang matuwid at pinagpala ng kasaganaan ay tinatawag na dharma na nagkatawang-tao. Ngunit kung hindi niya pinangangalagaan ang dharma, ang mga tao’y umaabot pa sa pagbatikos sa mga diyos, na nagsasabing, “Wala nang dharma”; at ang gayong pinuno ay hindi tinatawag na matuwid kundi makasalanan.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
Dharma sustains all beings, but in society it is concretely safeguarded through the king’s conduct. A ruler who governs according to dharma becomes stable and enduring; a ruler who abandons dharma causes moral collapse so severe that people lose faith even in divine order.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and ethics, the sage Utathya teaches about rājadharma: the king’s duty to uphold dharma. He explains how the legitimacy and longevity of rule depend on righteous governance, and how neglect of dharma leads to public despair and condemnation.