Shloka 3
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
Devanagari script
क्षेम्यश्नैकाकिना गम्य: पन्था: को<स्तीति पृच्छ माम् | अथवा नेच्छसि प्रष्टमपृच्छन्नपि मे शूणु,एकाकी पुरुषके चलनेयोग्य कल्याणकारी मार्ग कौन-सा है? यह मुझसे पूछो अथवा यदि पूछना नहीं चाहते हो तो बिना पूछे भी मुझसे सुनो
Transliteration
kṣemyas tv ekākinā gamyaḥ panthāḥ ko 'stīti pṛccha mām | athavā necchasi praṣṭum apṛcchann api me śṛṇu ||
Translation
Wika ni Yudhiṣṭhira: “Tanungin mo ako—anong landas ang ligtas, mapalad, at nararapat tahakin ng taong nag-iisa? O kung ayaw mong magtanong, makinig ka sa akin kahit hindi ka magtanong.”
Word by Word
क्षेम्यःsafe, welfare-giving
क्षेम्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षेम्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एकाकिनाby/with a solitary person; by one who is alone
एकाकिना:
Karana
TypeNoun
Rootएकाकिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
गम्यःto be gone on; passable
गम्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootगम्य (कृदन्त; √गम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्थन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कःwhich? who?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis, exists
अस्ति:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
पृच्छask
पृच्छ:
TypeVerb
Root√प्रच्छ्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAccusative, Singular
अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इच्छसिyou wish, desire
इच्छसि:
TypeVerb
Root√इष्/√इच्छ्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
प्रष्टुम्to ask
प्रष्टुम्:
TypeVerb
Root√प्रच्छ्
FormInfinitive (Tumun)
अपृच्छन्not asking (though not asking)
अपृच्छन्:
Karta
TypeVerb
Root√प्रच्छ्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
शृणुlisten
शृणु:
TypeVerb
Root√श्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes