Shloka 11
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् । सेवमान: प्रतीक्षिष्ये देहस्यास्य समापनम्,इस प्रकार वनवासी मुनियोंके लिये शास्त्रमें बताये हुए कठोर-से-कठोर नियमोंका पालन करता हुआ इस शरीरकी आयु समाप्त होनेकी बाट देखता रहूँगा
evam āraṇyaśāstrāṇām ugram ugrataraṁ vidhim | sevamānaḥ pratīkṣiṣye dehasyāsya samāpanam ||
Kaya nga, sa pagsunod sa pinakamahigpit—at lalo pang humihigpit—na disiplina na itinakda ng mga kasulatan para sa mga ascetic na naninirahan sa gubat, hihintayin ko ang pagwawakas ng itinakdang panahon ng katawang ito. Sa pasyang ito, inilalarawan ni Yudhiṣṭhira ang pagtitiis at pagpipigil-sa-sarili bilang tugong etikal ayon sa dharma: hindi pagtakas, kundi sinadyang pagtanggap sa mahigpit na pamumuhay hanggang sa likás na magtapos ang buhay.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches steadfast adherence to prescribed dharma through austerity and restraint: one should follow the disciplined path appropriate to one’s chosen life-stage or vow, enduring hardship without impatience, and accept the natural end of life without forcing it.
Yudhiṣṭhira speaks of his resolve to live by the strict rules laid down for forest-dwelling ascetics, committing himself to severe observances and to patiently await the completion of his bodily lifespan.