Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)

भोक्ता तस्य तु पापस्थ सुकृतस्य यथा तथा । नियन्तव्या: सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप,नरेश्वर! राजा जैसे प्रजाके पापका चतुर्थाश भोगता है उसी प्रकार पुण्यका भी चतुर्थाश उसे प्राप्त होता है; अत: राजाको चाहिये कि वह सदा पापियोंको दण्ड देकर उन्हें दबाये रखे

bhoktā tasya tu pāpastha sukṛtasya yathā tathā | niyantavyāḥ sadā rājñā pāpā ye syur narādhipa || nareśvara |

Wika ni Bhishma: “O hari, kung paanong ang pinuno ay nakikibahagi sa isang bahagi ng mga kasalanang nagaganap sa kanyang nasasakupan, gayon din naman ay tumatanggap siya ng katumbas na bahagi ng kabutihang nalilikha roon. Kaya, O panginoon ng mga tao, dapat laging pigilan at parusahan ng hari ang mga tumatalikod sa tama at kumakapit sa masama, at panatilihin silang nasa ilalim ng pamamahala—sapagkat ang bigat na moral ng kaharian ay di maiiwasang dumikit sa trono.”

भोक्ताenjoyer/partaker
भोक्ता:
Karta
TypeNoun
Rootभोक्तृ (भुज् धातु-निष्पन्न कर्तृवाचक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/of that (king)
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पापस्थO sinful one / O one standing in sin
पापस्थ:
TypeAdjective
Rootपापस्थ (पाप + स्थ)
FormMasculine, Vocative, Singular
सुकृतस्यof merit/virtue
सुकृतस्य:
Karma
TypeNoun
Rootसुकृत (सु + कृत)
FormNeuter, Genitive, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तथाso/in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नियन्तव्याःto be restrained/controlled
नियन्तव्याः:
Karma
TypeAdjective
Rootनि-यम् (धातु) → नियन्तव्य (तव्यत्-कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
पापाःsinful (people)
पापाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपाप
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho/which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Plural
स्युःmight be/should be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural
नराधिपO lord of men (king)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप (नर + अधिप)
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेश्वरO ruler of men
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर (नर + ईश्वर)
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्य उवाच

B
Bhishma
K
King (narādhipa/nareśvara)