Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment

Chapter 86

यथोीक्तवादिन दूत॑ क्षत्रधर्मरतो नृपः । यो हन्यात्‌ पितरस्तस्य भ्रूणहत्यामवाप्तुयु:,क्षत्रियधर्ममें तत्पर रहनेवाला जो राजा अपने स्वामीके कथनानुसार यथार्थ बातें कहनेवाले दूतको मार डालता है, उसके पितरोंको भ्रूणहत्याके फलका भोग करना पड़ता है

yathokta-vādinam dūtaṁ kṣatra-dharma-rato nṛpaḥ | yo hanyāt pitaras tasya bhrūṇa-hatyām avāpnuyuḥ ||

Wika ni Bhishma: Kahit ang hari ay masugid sa kṣatra-dharma, kung papatayin niya ang sugo na nagsasabi lamang ng katotohanan ayon sa utos ng kaniyang panginoon, ang mga ninuno ng haring iyon ay pagdurusahan ang bunga ng isang napakabigat na kasalanan—na inihahalintulad dito sa kasalanang pagpatay sa sanggol sa sinapupunan (bhrūṇa-hatyā). Ipinahihiwatig ng taludtod ang di-malalabag na dangal ng mga sugo at ang malayong pasaning umaabot hanggang sa angkan kapag nilapastangan ang gayong pag-iingat ng dharma.

यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उक्तवादिनम्one who speaks as instructed / speaks what is said
उक्तवादिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउक्तवादिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
दूतम्messenger
दूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootदूत
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षत्रधर्मरतःdevoted to kshatriya-duty
क्षत्रधर्मरतः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षत्रधर्मरत
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हन्यात्should kill / were to kill
हन्यात्:
TypeVerb
Rootहन्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पितरःforefathers
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
भ्रूणहत्याम्the sin of foeticide
भ्रूणहत्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रूणहत्या
FormFeminine, Accusative, Singular
अवाप्तुयुःwould obtain / would incur
अवाप्तुयुः:
TypeVerb
Rootअवाप्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
king (nṛpa)
M
messenger/envoy (dūta)
F
forefathers (pitaraḥ)

Educational Q&A

A messenger who truthfully delivers his master’s words is ethically protected; killing such an envoy is a grave adharma whose karmic burden extends beyond the king to his ancestral line, expressed as the severe demerit likened to bhrūṇa-hatyā.

In Bhishma’s instruction on righteous conduct in the Shanti Parva, he lays down a rule of statecraft and morality: even a duty-bound warrior-king must not harm an envoy who speaks as instructed; violating this norm brings catastrophic sin affecting the king’s forefathers.