Shloka 26
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
एक कामपर एक ही व्यक्तिको नियुक्त करना चाहिये, दो या तीनको नहीं; क्योंकि वे आपसमें एक-दूसरेको सहन नहीं कर पाते; एक कार्यपर नियुक्त हुए अनेक व्यक्तियोंमें प्रायः सदा मतभेद हो ही जाता है ।।
ekakāmapara ekaṁ hī vyaktiṁ niyoktuṁ cāhye, dvau vā trīn vā na; yato te parasparaṁ anyonyaṁ soḍhuṁ na śaknuvanti; ekasmin kārye niyuktānāṁ bahūnāṁ vyaktīnāṁ madhye prāyaḥ sadā matabhedo bhavati. kīrtipradhāno yas tu syād yaś ca sthāt samaye sthitaḥ | samarthān yaś ca na dveṣṭi nānarthān kurute ca yaḥ ||
Ang iisang gawain ay dapat ipagkatiwala sa iisang tao, hindi sa dalawa o tatlo; sapagkat madalas ay hindi nila kayang pagtiisan ang isa’t isa. Kapag marami ang itinalaga sa iisang tungkulin, halos laging sumisibol ang pagtatalo. Pagkaraan, inilarawan ni Bhishma ang huwarang punong ministro: yaong inuuna ang tunay na dangal, nananatili sa hangganan ng wastong kaugalian at batas, hindi naiinggit sa may kakayahan, at hindi nagdudulot ng pinsala o kaguluhan. Hindi niya iniiwan ang Dharma dahil sa pagnanasa, takot, kasakiman, o galit; at bihasa siya sa paggawa at sa pananalitang angkop sa pangangailangan ng sandali. Ang gayong tao ang dapat mong gawing punong ministro.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Assign one responsible person per task to prevent factional conflict, and choose a chief minister who prioritizes honorable reputation, remains within proper norms, does not envy the capable, avoids causing harm, and never abandons dharma due to desire, fear, greed, or anger.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma is advising the king on practical governance: how to structure appointments and what moral and professional qualities to seek in a principal minister.