Shloka 14
Chapter 81: Trust, Allies, and the Qualifications of the King’s Artha-Secretary (अर्थसचिव)
यस्य क्षेत्रादप्युदकं क्षेत्रमन््यस्य गच्छति । न तत्रानिच्छतस्तस्य भियद्येरन् सर्वसेतव:
yasya kṣetrād apy udakaṃ kṣetram anyasya gacchati | na tatra anicchatas tasya bhidyeyuḥ sarva-setavaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Kapag ang tubig na dumadaloy mula sa bukid ng isang tao ay napapadaan sa bukid ng iba, kahit pa ito’y makabubuti sa kabila, hindi dapat—laban sa kalooban ng may-ari—sirain, butasin, o hiwain ang mga pilapil at hanggahan doon. Ang tuntuning ito’y nagtataguyod ng pagpipigil at paggalang sa pag-aari ng kapwa habang inaayos ang paggamit ng pinagsasaluhang yaman gaya ng tubig na patubig.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when water naturally flows between neighboring fields, one must not violate another person’s consent by breaching their boundary-bunds; dharma protects property and prevents conflict through restraint.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma and social regulation, Bhīṣma lays down a practical rule for rural life: managing irrigation and runoff without forcibly damaging another’s embankments.