Shloka 36
आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः
Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation
ब्राह्मणो यदि वा वैश्य: शूद्रो वा राजसत्तम । दस्युभ्यो5थ प्रजा रक्षेद् दण्डं धर्मेण धारयन्
brāhmaṇo yadi vā vaiśyaḥ śūdro vā rājasattama | dasyubhyo 'tha prajā rakṣed daṇḍaṃ dharmeṇa dhārayan ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakadakilang hari! Kung ang isang Brahmin, o Vaiśya, o maging Śūdra—na humahawak sa pamalo ng kaparusahan ayon sa dharma—ay magtatanggol sa bayan laban sa mga pangkat ng tulisan, tama ba ang kanyang ginagawa? Sa panahong dumarami ang mandarambong at nalalagay sa panganib ang kaayusang panlipunan, at walang mabisang lunas para sa tungkuling pag-iingat ng kṣatriya, nararapat bang ang isang malakas na tao mula sa ibang uri ay humawak ng kapangyarihang pamimilit alang-alang sa pag-iingat sa dharma at pagliligtas sa mga tao mula sa pandarambong?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical question about emergency governance: when the Kṣatriya function of protecting society fails, can non-Kṣatriyas legitimately wield daṇḍa (coercive punishment) to defend the people—provided it is done in accordance with dharma.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira raises a practical dilemma to the elder authority: with robbers increasing and social stability threatened, he asks whether a capable Brahmin, Vaiśya, or Śūdra may take up righteous punitive power to protect the populace from marauders.