Shloka 15
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
(विद्वांस:क्षत्रिया वैश्या ब्राह्मणाश्व बहुश्रुता: । दण्डनीतौ तु निष्पन्ना मन्त्रिण: पृथिवीपते ।।
bhīṣma uvāca |
vidvāṃsaḥ kṣatriyā vaiśyā brāhmaṇāś ca bahuśrutāḥ |
daṇḍanītau tu niṣpannā mantriṇaḥ pṛthivīpate ||
praṣṭavyo brāhmaṇaḥ pūrvaṃ nītiśāstrasya tattvavit |
paścāt pṛcchet bhūpālaḥ kṣatriyaṃ nītikovidam ||
vaiśyaśūdrāv tathā bhūyaḥ śāstrajñau hitakāriṇau |
ajñāyamāne hīnatve sandhiṃ kuryāt pareṇa vai |
lipsur vā kañcid evārthaṃ tvaramāṇo vicakṣaṇaḥ ||
Wika ni Bhishma: “O panginoon ng lupa, ang mga Kshatriya, Vaishya, at Brahmin na marurunong at malawak ang pinag-aralan—kung bihasa sila sa daṇḍanīti, ang agham ng pamamahala at pagpaparusa—ay dapat hiranging mga ministro. Una, humingi ng payo ang hari sa isang Brahmin na nakaaalam ng pinakadiwa ng nītiśāstra; pagkatapos ay magtanong sa isang Kshatriya na dalubhasa sa patakaran. Saka naman pakinggan ang Vaishya at Shudra na may kaalamang praktikal at tapat sa kapakanan ng hari. At higit pa rito, bago pa mabunyag ang sariling kahinaan, dapat makipagkasundo sa kaaway; at kung may layuning makakamtan sa kasunduang iyon, ang matalinong hari ay dapat kumilos nang madali at huwag magpatumpik-tumpik.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should build a competent council drawn from multiple social groups, prioritizing principled ethical insight (Brahmin), then strategic-political expertise (Kshatriya), and then practical welfare-oriented counsel (Vaishya and Shudra). In diplomacy, prudence requires making peace or alliance before one’s weakness becomes visible, especially when it secures a concrete objective.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma teaches Yudhishthira principles of governance: how to select and consult ministers in an ordered way, and how to act swiftly in forming treaties with opponents when strategic conditions demand it.