Shloka 17
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
Devanagari script
पतेद् बहुविध॑ शस्त्र बहुधा धर्मचारिषु । अधर्म: प्रगृूहीत: स्थाद् यदि राजा न पालयेत्,यदि राजा रक्षा न करे तो धर्मात्मा पुरुषोंपर बारंबार नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी मार पड़े और विवश होकर लोगोंको अधर्मका मार्ग ग्रहण करना पड़े
Transliteration
pated bahuvidhaṁ śastraṁ bahudhā dharmacāriṣu | adharmaḥ pragṛhītaḥ syād yadi rājā na pālayet ||
Translation
Wika ni Vasumanā: “Kapag hindi nagtatanggol at namamahala ang hari, sa mga nagsisikap mamuhay ayon sa dharma ay paulit-ulit na babagsak ang sari-saring sandata—tatama ang karahasan nang sunod-sunod—at dahil sa kawalang-magagawa, mapipilitan ang mga tao na tahakin ang landas ng adharma.”
Word by Word
पतेत्may fall / should fall
पतेत्:
TypeVerb
Rootपत्
FormVidhi-linga, Present (injunctive sense), 3, Singular, Parasmaipada
बहुविधम्of many kinds
बहुविधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहुविध
FormNeuter, Accusative, Singular
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
बहुधाin many ways / repeatedly
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
धर्मचारिषुamong those who practice dharma
धर्मचारिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्मचारिन्
FormMasculine, Locative, Plural
अधर्मःunrighteousness / adharma
अधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootअधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रगृहीतःis taken up / adopted
प्रगृहीतः:
TypeVerb
Rootप्र-ग्रह्
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
स्यात्would be / may be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormVidhi-linga, Present, 3, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
पालयेत्should protect / maintain
पालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormVidhi-linga, Present, 3, Singular, Parasmaipada
Speaker
वसुमना उवाच
Characters & Entities
V
VasumanāR
rājā (the king)Ś
śastra (weapons)D
dharmacāri (practitioners of dharma)A
adharmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes