Shloka 25
राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order
भीष्मजी कहते हैं--राजन्! तब समस्त प्रजाओंने मनुसे कहा--“महाराज! आप डरें मत। पाप तो उन्हींको लगेगा, जो उसे करेंगे। हमलोग आपके कोशकी वृद्धिके लिये प्रति पचास पशुओंपर एक पशु आपको दिया करेंगे। इसी प्रकार सुवर्णका भी पचासवाँ भाग देते रहेंगें। अनाजकी उपजका दसवाँ भाग करके रूपमें देंगे। जब हमारी बहुत-सी कन्याएँ विवाहके लिये उद्यत होंगी, उस समय उनमें जो सबसे सुन्दरी कन्या होगी, उसे हम शुल्कके रूपमें आपको भेंट कर देंगे ।। मुखेन शस्त्रपत्रेण ये मनुष्या: प्रधानत: । भवन्तं तेडनुयास्यन्ति महेन्द्रमिव देवता:,'जैसे देवता देवराज इन्द्रका अनुसरण करते हैं, उसी प्रकार प्रधान-प्रधान मनुष्य अपने प्रमुख शस्त्रों और वाहनोंके साथ आपके पीछे-पीछे चलेंगे
bhīṣma uvāca—rājan! tataḥ samastāḥ prajā manum ūcuḥ—“mahārāja! mā bhaiṣīḥ. pāpaṁ tu teṣām eva bhaviṣyati ye tat kariṣyanti. vayaṁ tava kośasya vṛddhyartham pratyekaṁ pañcāśat-paśuṣu ekaṁ paśuṁ tubhyaṁ dāsyāmaḥ. evam eva suvarṇasyāpi pañcāśattamaṁ bhāgaṁ dāsyāmaḥ. dhānyasyotpādasya daśamaṁ bhāgaṁ kara-rūpeṇa dāsyāmaḥ. yadā ca asmākaṁ bahvyaḥ kanyā vivāhārtham udyatā bhaviṣyanti, tadā tāsāṁ yā sarva-sundarī kanyā sā śulka-rūpeṇa tubhyaṁ upahariṣyāmaḥ. mukhena śastra-patreṇa ye manuṣyāḥ pradhānataḥ, bhavantaṁ te ’nuyāsyanti mahendram iva devatāḥ.”
Sinabi ni Bhīṣma: “O Hari, noon ay sinabi ng buong bayan kay Manu: ‘Mahal na Hari, huwag kang matakot. Ang kasalanan ay mapapasa lamang sa mga gagawa ng masama. Para sa paglago ng iyong kabang-yaman, magbibigay kami sa iyo ng isang hayop sa bawat limampung hayop; gayundin, magpapatuloy kaming magbigay ng ikalimampung bahagi ng ginto. Mula sa ani ng butil, magbibigay kami ng ikasampung bahagi bilang buwis. At kapag marami sa aming mga anak na babae ang handa nang mag-asawa, ang pinakamaganda sa kanila ay ihahandog namin sa iyo bilang śulka (handog na pangkasal). Bukod pa rito, ang mga pangunahing lalaki, taglay ang kanilang mahahalagang sandata at kagamitan, ay susunod sa iyo—gaya ng pagsunod ng mga diyos kay Mahendra (Indra).’”
भीष्म उवाच