Shloka 35
Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)
अन्यायपूर्वक क्षत्रिय-धर्मकी अवहेलना करनेसे प्रवृत्ति और निवृत्ति धर्म भी उसी प्रकार बीचमें ही नष्ट हो जाते हैं, जैसे अन्धा मनुष्य रास्तेमें नष्ट हो जाता है ।।
anyāyapūrvakaṁ kṣatriya-dharmasyāvahēlanayā pravṛtti-nivṛtti-dharmāv api tathā madhye naśyataḥ, yathāndho manuṣyo mārge naśyati. ādi pravartite cakre tathaivādi-parāyaṇe; vartasva puruṣavyāghra, saṁvijānāmi te ’nagha. puruṣasiṁha niṣpāpa yudhiṣṭhira, vidhātur etad ājñā-cakraṁ (rājadharmaḥ) ādikāle pracalitaṁ pūrvavarti-mahāpuruṣāṇāṁ parama-āśrayaṁ ca; tvam api tadanusara. jānāmi ca tvāṁ kṣātra-dharma-mārge samarthaṁ.
Sinabi ni Bhishma: “Kapag ang tungkulin ng Kshatriya ay nilalapastangan sa pamamagitan ng kawalang-katarungan, kapwa ang dharma ng pakikibahagi at ang dharma ng pagtalikod ay napuputol din sa gitna—gaya ng bulag na napapahamak sa daan. Ang gulong ng kautusang ito, na pinaikot mula pa sa pasimula at naging pinakadakilang sandigan ng mga dakilang tao noong unang panahon, ay ang atas ng Maylikha—ang tungkuling panghari mismo. Lumakad ka sa bakas na iyon, O tigre sa mga tao. Kilala kitang mabuti, O Yudhishthira na walang kasalanan: ganap kang may kakayahang magpatuloy sa landas ng Kshatriya-dharma.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that unjustly neglecting Kshatriya duty destroys both paths of dharma—active responsibility (pravṛtti) and renunciant restraint (nivṛtti). Therefore, Yudhishthira should uphold rājadharma as an ancient, divinely sanctioned order.
In the Shanti Parva instruction on kingship, Bhishma urges Yudhishthira—who is hesitant and morally burdened after the war—to accept and follow the established royal code, assuring him of his capability and emphasizing its primordial authority.