Shloka 22

Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)

Devanagari script

राजर्षित्वेन राजेन्द्र भैक्ष्यचर्या न सेवया । अपेतगृहधर्मोडपि चरेज्जीवितकाम्यया,गृहस्थ-धर्मोका त्याग कर देनेपर भी क्षत्रियको ऋषिभावसे वेदान्तश्रवण आदि संन्यास-धर्मका पालन करते हुए जीवनरक्षाके लिये ही भिक्षाका आश्रय लेना चाहिये, सेवा करानेके लिये नहीं

Transliteration

bhīṣma uvāca | rājarṣitvena rājendra bhaikṣyacaryā na sevayā | apetagṛhadharmo 'pi carej jīvitakāmyayā ||

Translation

Wika ni Bhīṣma: “O hari ng mga hari, ang nabubuhay bilang isang ‘maharlikang rishi’ (rājarṣi) ay dapat magtaguyod ng sarili sa pamamagitan ng pamamalimos, hindi sa paglilingkod sa iba upang mabuhay. Kahit tinalikuran na niya ang mga tungkulin ng buhay-maybahay, dapat pa rin siyang magpatuloy—humingi lamang ng limos upang mapangalagaan ang buhay, habang sinusunod ang mga disiplina ng pagtalikod at masigasig sa pakikinig at pagninilay sa katotohanang espirituwal.”

Word by Word

राजर्षित्वेनby/through (the state of) royal-sagehood

राजेन्द्रO king of kings

भैक्ष्यचर्याम्the practice of living on alms

नnot

सेवयाby service (as a means of livelihood)

अपेतhaving departed from; having given up

गृहधर्मात्from the householder’s duty

अपिeven; although

चरेत्should practice/undertake

जीवितकाम्ययाfor the sake of desiring life (i.e., to preserve life)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Rājendra (the king addressed, i.e., Yudhiṣṭhira in context)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes