Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 1166
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
ऋषिभिशभ्ष प्रजापालैब्रह्णैश्वाभिषेचित: । भगवान् विष्णु, देवताओंसहित इन्द्र, ऋषिसमूह, प्रजापतिगण तथा ब्राह्मणोंने पृथुका राजाके पदपर अभिषेक किया
ṛṣibhiḥ prajāpālaiḥ brāhmaṇaiś cābhiṣecitaḥ | bhagavān viṣṇuḥ devatābhiḥ sahita indraḥ ṛṣisamūhaḥ prajāpati-gaṇāś ca brāhmaṇāś ca pṛthuṃ rājapade 'bhiṣiñcan |
Wika ni Bhīṣma: Ang mga rishi, ang mga tagapangalaga ng mga nilalang (prajāpāla), at ang mga brāhmaṇa ang nagsagawa ng banal na pagtatalaga sa hari. Kasama ng mga diyos, ni Indra, ng kapulungan ng mga ṛṣi, ng mga Prajāpati, at ng mga brāhmaṇa, pinahiran at itinanghal si Pṛthu sa tungkulin ng paghahari. Ipinapakita ng talatang ito na ang paghahari ay isang pananagutang nakaugat sa dharma—pinagtitibay ng kapangyarihang espirituwal at basbas ng mga diyos—upang pangalagaan at ayusin ang lipunan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Kingship is not merely personal power but a dharmic office (rājapada) that gains legitimacy through the sanction of sages, brāhmaṇas, and the divine order; the ruler is thereby obligated to protect and uphold social and moral order.
Bhīṣma recounts the consecration of King Pṛthu: sages, Prajāpatis, brāhmaṇas, and the gods—together with Indra and supported by Viṣṇu—perform the abhiṣeka, installing Pṛthu as king.