अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
आरब्धान्येव कार्याणि सुपर्यवसितानि च । यस्य सज्ञः प्रदृश्यन्ति स राजा राजसत्तम:
ārabdhāny eva kāryāṇi suparyavasitāni ca | yasya saṃjñāḥ pradṛśyante sa rājā rājasattamaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Ang pinakamainam sa mga hari ay yaong malinaw na nakikita sa kanya ang pagsisimula ng mga kailangang gawain at ang mahusay na pagtatapos ng mga ito—ang asal niya’y may matibay na pasya sa simula at may paninindigan hanggang sa wakas.
भीष्म उवाच
A ruler’s excellence is recognized by two visible traits: initiating rightful duties without delay and completing them well. Effective kingship requires both resolve to begin and perseverance to finish.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma is describing the observable marks of an exemplary king, emphasizing practical governance—undertaking necessary works and bringing them to successful completion.