Shloka 18
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
ऋषीणामपि राजेन्द्र सत्यमेव परं धनम् । तथा राज्ञां परं सत्यान्नान्यद् विश्वासकारणम्
Translation
O hari ng mga hari! Kahit para sa mga rishi, ang katotohanan ang pinakadakilang kayamanan. Gayundin sa mga hari, wala nang hihigit pa sa katotohanan—sapagkat ito lamang ang tunay na sanhi na nagbubunga ng pagtitiwala ng bayan sa kanya, O hari!
Word by Word
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Genitive, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
राजेन्द्रO king of kings (best of kings)
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परम्supreme/highest
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
धनम्wealth/treasure
धनम्:
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
परम्supreme
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यात्than truth/from truth
सत्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Ablative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
विश्वास-कारणम्cause/means of trust
विश्वास-कारणम्:
TypeNoun
Rootविश्वासकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
राजेन्द्रO Rajendra
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes