Shloka 31
अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्यातितेजसम् । अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम्,सम्पूर्ण कामनाओंका त्याग करके अनन्यभावसे स्थित रहनेवाला साधक मोक्षके उद्देश्य्से अपने विशुद्ध अन्तःकरणमें जिन पापरहित शुद्ध-बुद्ध परमात्मा गोविन्दका ज्ञानदृष्टिसे साक्षात्कार करता है, जिनका पराक्रम वायु और इन्द्रसे बहुत बढ़कर है, जो अपने तेजसे सूर्यको भी तिरस्कृत कर देते हैं तथा जिनके स्वरूपतक इन्द्रिय, मन और बुद्धिकी भी पहुँच नहीं हो पाती, उन प्रजापालक परमेश्वरकी मैं शरण लेता हूँ
ativāyvindrakarmāṇam atisūryātitejasam | atibuddhīndriyātmānaṃ taṃ prapadye prajāpatiṃ ||
Ipinahahayag ni Bhishma ang kanyang pagkanlong kay Prajāpati, ang Panginoong nagtataguyod at namamahala sa mga nilalang. Higit Siya sa lakas nina Vāyu at Indra, higit na maningning kaysa araw, at lampas sa abot ng isip, pandama, at talino. Sa Kanya—ang walang-salang, kataas-taasang Tagapamahala—siya’y nagpapasakop.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches śaraṇāgati (taking refuge) in the Supreme Lord who transcends sensory and intellectual grasp, emphasizing that liberation-oriented spirituality rests on surrender to a reality greater than all cosmic powers.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Bhishma speaks as a teacher to the royal audience, offering a devotional-theological affirmation: he proclaims his refuge in Prajāpati and praises the Lord’s supremacy over major deities and over the faculties of cognition.