Shloka 16
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
क्रोधमोहकृते चैव दृष्टान्तागमहेतुभि: । शरीराणामुपक्लेशो मनसभ् प्रियाप्रिये । तदौषधैश्न मन्नत्रैश्न प्रायक्षित्तैज्ष शाम्यति
krodha-moha-kṛte caiva dṛṣṭāntāgama-hetubhiḥ | śarīrāṇām upakleśo manasaḥ priyāpriye | tad-auṣadhaiś ca mantraiś ca prāyaścittaiś ca śāmyati ||
Wika ni Vyāsa: Kapag sa ilalim ng kapangyarihan ng galit at pagkalito, ang isip ay naitutulak sa tila kaaya-aya o di-kaaya-aya at dahil dito’y napapahulog sa di-mabuting gawa, ang mga śāstra—sa pamamagitan ng pangangatwiran, halimbawa, at kapangyarihan ng aral—ay nagtatagubilin ng pagpapahirap sa katawan gaya ng pag-aayuno bilang angkop na prāyaścitta. Gayunman, napapawi rin ang kapintasan sa pamamagitan ng mga lunas na disiplina: itinakdang pagkain (haviṣyānna), pagbigkas ng mantra, at iba pang anyo ng pagtubos, na siyang nagpapatahimik sa kasalanang nagawa dahil sa galit at iba pa.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Sins arising from anger and delusion are to be pacified through disciplined expiation: bodily austerity (such as fasting) endorsed by scriptural reasoning and examples, along with other remedies like prescribed observances, mantra-recitation, and additional prāyaścittas.
In the didactic discourse of Śānti Parva, Vyāsa explains how wrongful acts driven by the mind’s likes and dislikes—when fueled by anger and delusion—should be addressed, outlining scripturally grounded methods of atonement and inner pacification.