Shloka 16
Adhyāya 353 — Kathā-prāmāṇya (Authority of Transmission) and the Brāhmaṇa’s Ascetic Resolve
स सप्तदशकेनापि राशिना युज्यते च सः । एवं बहुविध: प्रोक्त: पुरुषस्ते यथाक्रमम्
sa saptadaśakenāpi rāśinā yujyate ca saḥ | evaṁ bahuvidhaḥ proktaḥ puruṣas te yathākramam |
Wika ni Bhishma: Ang mismong Puruṣa ring iyon ay nakaugnay sa kalipunan ng labimpitong prinsipyo. Kaya, ayon sa wastong pagkakasunod, inilalarawan ang Puruṣa na tila maraming anyo—sapagkat dahil sa pagkakaiba-iba ng karma, nararating niya ang sari-saring kalagayan gaya ng sa mga diyos at mga hayop. Sa ganitong paraan, ipinaliwanag ko sa iyo nang sunod-sunod kung paanong ang Puruṣa ay iisa sa diwa ngunit nagmumukhang marami sa karanasan.
पितामह उवाच
Educational Q&A
The conscious Self (Puruṣa) is one in essence, yet appears manifold because it is associated with a seventeenfold aggregate (the subtle-body principles) and, through differences of karma, experiences varied births and states such as divine and animal.
Bhishma (Pitamaha) continues his instruction in the Shanti Parva, explaining to his listener—sequentially—how the Puruṣa relates to the subtle body and why the same Self is spoken of as ‘many’ in the context of karmic destinies.