Adhyāya 353 — Kathā-prāmāṇya (Authority of Transmission) and the Brāhmaṇa’s Ascetic Resolve
एको हुताशो बहुधा समिध्यते एक: सूर्यस्तपसो योनिरेका । एको वायुर्बहुधा वाति लोके महोदधिश्चाम्भसां योनिरेक: । पुरुषश्वैको निर्गुणो विश्वरूप- स््तं निर्गुणं पुरुषं चाविशन्ति
eko hutāśo bahudhā samidhyate, ekaḥ sūryas tapaso yonir ekā | eko vāyur bahudhā vāti loke, mahodadhiś cāmbhasāṁ yonir ekaḥ | puruṣaś caiko nirguṇo viśvarūpas, taṁ nirguṇaṁ puruṣaṁ cāviśanti |
Sinabi ni Bhīṣma: “Iisa ang apoy, ngunit naglalagablab ito sa maraming paraan kapag sinindihan ng iba’t ibang panggatong. Iisa ang araw, at mula rito nagmumula ang init at liwanag ng daigdig. Maraming anyo ang pag-aayuno at pagninilay (tapas), ngunit iisa ang pinagmulan. Iisa ang hangin, ngunit dumadaloy ito sa sanlibutan sa sari-saring agos; at iisa ang karagatan, ang iisang sinapupunan at pahingahan ng lahat ng tubig. Gayon din, iisa ang Puruṣa na walang katangian (nirguṇa)—bagama’t lumilitaw bilang sansinukob sa di-mabilang na anyo—at sa iisang Puruṣang iyon na walang katangian, sa huli, pumapasok ang lahat ng nilalang.”
पितामह उवाच
Multiplicity in the world is an expression of a single underlying reality: just as one fire, sun, wind, and ocean appear in many modes, so the one attributeless Purusha appears as the universe; ultimately, beings resolve back into that one source.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira and explains metaphysical unity through natural analogies, emphasizing the one Nirguṇa Purusha as the origin and final resting-place of all.