Shloka 23
Nāga–Nāgabhāryā Saṃvāda: Varṇa-Dharma, Gṛhastha-Discipline, and Mokṣa-Self-Inquiry
Mahābhārata 12.347
पितामहपिता चैव अहमेवात्र कारणम् | इत्येतदुक्त्वा वचनं देवदेवो वृषाकपि:
pitāmahapitā caiva aham evātra kāraṇam | ity etad uktvā vacanaṁ devadevo vṛṣākapiḥ ||
Wika ni Nārada: “Ako nga ang ama ng Dakilang Ninuno (Brahmā), at ako lamang ang sanhi rito—ng sanlibutang ito.” Pagkasabi nito, ang Diyos ng mga diyos—si Vṛṣākapi (Viṣṇu)—sa Bundok Varāha ay nagsagawa ng piṇḍadāna (handog na piṇḍa para sa mga ninuno) nang ganap at masinsin. Sa pag-anyong mga Pitṛ, sinamba niya ang walang iba kundi ang sarili niya, at saka naglaho sa mismong pook na iyon.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the supreme deity is the ultimate cause—even beyond Brahmā—yet still upholds dharma by performing and honoring ancestral rites. It models humility within supremacy: cosmic sovereignty does not negate ritual responsibility.
Nārada reports that Viṣṇu (called Vṛṣākapi) declares himself the source of all, then performs piṇḍadāna on Varāha-mountain, worshipping himself in the form of the Pitṛs, and finally vanishes from the spot.