Shloka 29
Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)
अथ हिरण्यकशिपुं पुरस्कृत्य विश्वरूपमातरं स्वसारमसुरा वरमयाचन्त हे स्वसरयं ते पुत्रस्त्वाष्टो विश्वरूपस्त्रिशिरा देवानां पुरोहित: प्रत्यक्ष देवेभ्यो भागमदात् परोक्षमस्माकं ततो देवा वर्धन्ते वयं क्षीयामस्तदेनं त्वं वारयितुमहसि तथा यथास्मान् भजेदिति,कुछ कालके अनन्तर हिरण्यकशिपुको आगे करके सब असुर विश्वरूपकी माताके पास गये और उनसे वर माँगने लगे--“बहिन! यह तुम्हारा पुत्र विश्वरूप, जिसके तीन सिर हैं, देवताओंका पुरोहित बना हुआ है। यह देवताओंको तो प्रत्यक्ष भाग देता है और हमलोगोंको परोक्षरूपसे भाग समर्पित करता है। इससे देवता तो बढ़ते हैं और हमलोग निरन्तर क्षीण होते चले जा रहे हैं। तुम इसे मना कर दो, जिससे यह देवताओंको छोड़कर हमारा पक्ष ग्रहण करे”
atha hiraṇyakaśipuṁ puraskṛtya viśvarūpamātaraṁ svasāram asurā varam ayācanta—he svasar, ayaṁ te putras tvāṣṭo viśvarūpas triśirā devānāṁ purohitaḥ pratyakṣaṁ devebhyo bhāgam adāt, parokṣam asmākaṁ; tato devā vardhante vayaṁ kṣīyāmas; tad enaṁ tvaṁ vārayitum arhasi tathā yathāsmān bhajed iti.
Pagkaraan ng ilang panahon, ang mga Asura, na pinangungunahan si Hiraṇyakaśipu, ay lumapit sa kanilang kapatid na babae—ang ina ni Viśvarūpa—at humingi ng isang biyaya: “Kapatid! Ang iyong anak na si Viśvarūpa, anak ni Tvaṣṭṛ, na may tatlong ulo, ay naging purohita ng mga diyos. Hayagan niyang ibinibigay sa mga diyos ang bahagi ng handog, ngunit ang bahagi namin ay ipinagkakaloob niya nang palihim. Dahil dito, yumayabong ang mga diyos at kami nama’y patuloy na humihina. Kaya pigilan mo siya, upang talikuran niya ang mga diyos at kumampi sa amin.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how power struggles distort dharma: a priest’s obligation to distribute offerings fairly and act with integrity is challenged by partisan demands and family pressure. It warns that concealed favoritism and politicized ritual can shift prosperity and decline between groups, making ethical impartiality a central concern.
The Asuras, led by Hiraṇyakaśipu, approach Viśvarūpa’s mother (their sister) and ask her to influence her three-headed son, who serves as the gods’ priest. They complain that he openly gives the gods their due share while giving the Asuras only indirectly, causing the gods to flourish and the Asuras to weaken, and they urge her to make him switch allegiance.