Shloka 27
Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)
अमृतोत्पादने पुरश्षरणतामुपगतस्याड्रिससो बृहस्यतेरुपस्पृशतो न ॒प्रसादं गतवत्य: किलाप:
arjunā uvāca | amṛtotpādane puraḥsaraṇatām upagatasya aṅgirasaḥ putro bṛhaspatiḥ teṣām apām upaspṛśato na prasādaṃ gatavatyāḥ kila āpaḥ | atha bṛhaspatir apāṃ cukrodha | yasmān mama upaspṛśataḥ kaluṣībhūtā na ca prasādam upagatās tasmād adyaprabhṛti jhaṣa-makara-kacchapa-jantubhiḥ kaluṣībhavateti | tadāprabhṛty āpo yādobhiḥ saṃkīrṇāḥ sampravṛttāḥ ||
Sinabi ni Arjuna: “Nang nalilikha ang amṛta, si Bṛhaspati—anak ni Aṅgiras—ang tumayong pangunahing tagapagpaganap ng ritwal. Nang siya’y magsagawa ng ācamana, ang pag-inom ng tubig para sa paglilinis, ang mga tubig, ayon sa salaysay, ay hindi naging malinaw. Kaya nagalit si Bṛhaspati sa tubig at nagpahayag: ‘Yamang kahit hinahaplos ko kayo upang magsagawa ng ācamana ay nananatili kayong malabo at hindi nagiging dalisay, mula ngayon ay madudungisan kayo ng mga nilalang sa tubig—mga isda, makara, pagong, at iba pa.’ Mula noon, ang mga tubig sa lahat ng dako ay napuno at nahaluan ng mga nilalang na naninirahan sa tubig.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage uses a mythic cause-and-effect: disrespecting or failing to meet the standard of ritual purity before a revered priestly authority results in a lasting condition (waters becoming ‘impure’ through aquatic life). It underscores the cultural weight given to purity norms and the potency of a brahminical pronouncement.
During the production of amṛta, Bṛhaspati attempts ritual sipping of water, but the waters do not become clear. He becomes angry and pronounces that henceforth waters will be made turbid by fish, makaras, turtles, and other aquatic beings; from then on, bodies of water are said to be filled with such creatures.