Shloka 25
Atithi’s Direction to the Nāga-sage Padma at Naimiṣa (अतिथ्युपदेशः—नैमिषे पद्मनागोपाख्यानप्रस्तावः)
Devanagari script
क्रतुवधप्राप्तमन्युना च दक्षेण भूयस्तपसा चात्मानं संयोज्य नेत्राकृतिरन्या ललाटे रुद्रस्योत्पादिता
Translation
Dahil sa poot na idinulot ng pagkawasak ng yajña, at dahil kay Dakṣa na muling nagtipon ng sarili sa pamamagitan ng napakalaking tapas, lumitaw sa noo ni Rudra ang isa pang anyo—isang tanda na wari’y mata. Sa gayon, si Dakṣa Prajāpati, nagngangalit sa pagwasak ni Rudra sa kaniyang handog na ritwal, ay nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, at ipinamalas sa noo ni Rudradeva ang bakas ng ikatlong mata.
Word by Word
क्रतु-वध-प्राप्त-मन्युनाby anger arising from the destruction of the sacrifice
क्रतु-वध-प्राप्त-मन्युना:
Karana
TypeNoun
Rootक्रतु + वध + प्राप्त + मन्यु
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दक्षेणby Daksha
दक्षेण:
Karta
TypeNoun
Rootदक्ष
FormMasculine, Instrumental, Singular
भूयःagain; further; greatly
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
संयोज्यhaving joined/collected (himself); having applied himself
संयोज्य:
TypeVerb
Rootसम् + युज्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
नेत्र-आकृतिःa form/shape of an eye
नेत्र-आकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनेत्र + आकृति
FormFeminine, Nominative, Singular
अन्याanother
अन्या:
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Singular
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootललाट
FormNeuter, Locative, Singular
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
उत्पादिताwas produced/created
उत्पादिता:
TypeVerb
Rootउत् + पद्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes