Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)

वैशम्पायन उवाच श्रुत्वैतद्‌ देवदेवस्य वाक्‍्यं हृष्टतनूरुहा: । ततस्ते विबुधा: सर्वे ब्रह्मा ते च महर्षय:

vaiśampāyana uvāca

śrutvaitad devadevasya vākyaṃ hṛṣṭa-tanūruhāḥ |

tatas te vibudhāḥ sarve brahmā te ca maharṣayaḥ ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang marinig nila ang mga salita ng Diyos ng mga diyos, nangilabot sa galak ang kanilang mga katawan. Pagkaraan, ang lahat ng mga nilalang na makalangit—kasama si Brahmā at ang mga dakilang rishi—ay nagsagawa ng isang handog na Vaiṣṇava ayon sa tuntuning Veda; at sa handog na iyon, si Brahmā mismo ang nagtakda ng isang natatanging bahagi para sa Panginoon.

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
देवदेवस्यof the god of gods
देवदेवस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवदेव
FormMasculine, Genitive, Singular
वाक्यम्speech; statement
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
हृष्टतनूरुहाःwhose body-hairs stood thrilled (with joy)
हृष्टतनूरुहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट-तनूरुह
FormMasculine, Nominative, Plural
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विबुधाःgods; wise beings
विबुधाः:
Karta
TypeNoun
Rootविबुध
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (ब्रह्मा)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
N
Nārāyaṇa (Devadeva)
V
Vibudhāḥ (gods)
B
Brahmā
M
Maharṣayaḥ (great seers)
V
Vaiṣṇava-yajña (Vaiṣṇava sacrifice)

Educational Q&A

The verse highlights that when the Supreme is acknowledged, the proper response is reverent alignment—joyful assent expressed through Veda-guided action. Ethically, it affirms honoring rightful authority and sustaining cosmic order (ṛta/dharma) through disciplined, non-arbitrary practice.

After hearing the proclamation of the supreme deity (Nārāyaṇa), the gods, Brahmā, and the great seers are overwhelmed with devotional exhilaration and proceed to conduct a Vaiṣṇava sacrifice according to Vedic injunctions, with Brahmā assigning an offering-share specifically for the Lord.