Shloka 30

पुत्रदारकुट॒म्बेषु सक्ता: सीदन्ति जन्तव: । सर:पड्कार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव,स्त्री-पुत्र और कुट॒म्बमें आसक्त रहनेवाले प्राणी उसी प्रकार कष्ट पाते हैं, जैसे जंगलके बूढ़े हाथी तालाबके दलदलमें फँसकर दुःख उठाते हैं

putradārakuṭumbeṣu saktāḥ sīdanti jantavaḥ | saraḥ-paṅkārṇave magnā jīrṇā vanagajā iva ||

Sinabi ni Nārada: Ang mga nilalang na kumakapit sa asawa, mga anak, at sambahayan ay lumulubog sa dalamhati—gaya ng matatandang elepanteng ligaw na naipit sa putik ng lawa at nagdurusa nang walang magawa.

पुत्रin sons
पुत्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Locative, Plural
दारin wives
दार:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदार
FormMasculine, Locative, Plural
कुटुम्बेषुin families/households
कुटुम्बेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुटुम्ब
FormNeuter, Locative, Plural
सक्ताःattached, clinging
सक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
सीदन्तिsink; suffer; become distressed
सीदन्ति:
TypeVerb
Rootसद्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
जन्तवःcreatures, beings
जन्तवः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Plural
सरःin a lake
सरः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसरस्
FormNeuter, Locative, Singular
पङ्कार्णवेin a sea of mud; in muddy mire
पङ्कार्णवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपङ्कार्णव
FormMasculine, Locative, Singular
मग्नाःsunk, immersed, stuck
मग्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमग्न
FormMasculine, Nominative, Plural
जीर्णाःworn out, old
जीर्णाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजीर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
वनगजाःforest-elephants
वनगजाः:
Karta
TypeNoun
Rootवनगज
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

नारद उवाच

N
Nārada
S
sons/children (putra)
W
wife (dāra)
H
household/family (kuṭumba)
L
lake/pond (saraḥ)
M
mud/mire (paṅka)
W
wild/forest elephants (vanagaja)

Educational Q&A

Excessive attachment to spouse, children, and household becomes a form of bondage that causes suffering; one should cultivate discernment and detachment so that family life does not turn into spiritual entrapment.

Nārada is instructing the listener through a vivid simile: beings engrossed in domestic attachments are compared to aged wild elephants trapped in a lake’s mire, unable to free themselves and therefore enduring pain.