Shloka 8
Mahāvasu’s Fall by Speech-Error and Release through Devotion (अज-विवादः वसोः शापः विमोचनं च)
Devanagari script
अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् । होनहार होकर ही रहती है; इसलिये व्यासजी घृताचीके रूपसे आकृष्ट हो गये। अग्नि प्रकट करनेकी इच्छासे अपने कामवेगको यत्नपूर्वक रोकते हुए महर्षि व्यासका वीर्य सहसा उस अरणीकाष्ठ पर ही गिर पड़ा ।।
Translation
Wika ni Bhishma: Sa bisa ng tadhana—ang dapat mangyari ay mangyayari—naakit si Vyasa sa anyo ni Ghṛtācī. Habang pinipigil ng dakilang rishi na si Vyasa ang bugso ng pagnanasa upang magpausbong ng apoy mula sa araṇi, biglang nabuhos ang kanyang binhi sa mismong kahoy na araṇi.
Word by Word
अरण्याम्in/onto the arani-wood (arani)
अरण्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअरण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अवापतत्fell down
अवापतत्:
TypeVerb
Rootपत्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
सोविशङ्केनwith doubt/anxiety
सोविशङ्केन:
Karana
TypeAdjective
Rootसविशङ्क
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
द्विजसत्तमःthe best of the twice-born (brahmin sage)
द्विजसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes