Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship

जो ऐसा जानते हैं कि शरीरका नाश हो जानेपर भी अपनी मृत्यु नहीं होती है और शिष्ट पुरुषोंद्वारा पालित धर्म-मार्गपर चलनेवालोंका कभी नाश नहीं होता है, वे ही बुद्धिमान हैं। जो इन सब बातोंको सोच-विचारकर धर्मको बढ़ाता रहता है, वह विद्वान्‌ है। जो धर्मसे गिर जाता है, वही मोहग्रस्त अथवा मूढ़ है ।। प्रयुक्तयो: कर्मपथि स्वकर्मणो: फल प्रयोक्ता लभते यथाकृतम्‌ । निहीनकर्मा निरयं प्रपद्यते त्रिविष्टपं गच्छति धर्मपारग:,कर्मके मार्गपर प्रयोग (आचरण) में लाये गये जो अपने शुभाशुभ कर्म हैं, उनका फल कर्ताको उस कर्मके अनुसार प्राप्त होता है। नीच कर्म करनेवाला नरकमें पड़ता है और धर्माचरणमें पारड्गत पुरुष स्वर्गलोकको जाता है

yo evaṁ jānanti yac charīrasya nāśe ’pi ātmanaḥ mṛtyur na bhavati, śiṣṭaiḥ pālita-dharma-mārge caratāṁ ca kadācana nāśo na bhavati, te eva buddhimantaḥ. yaḥ sarvam etad vicārya dharmaṁ vardhayati sa vidvān; yaḥ dharmāt patati sa eva moha-grasto vā mūḍhaḥ. prayuktayoḥ karma-pathī sva-karmayoḥ phala-prayoktā labhate yathākṛtam; nihīna-karmā nirayaṁ prapadyate, trivisṭapaṁ gacchati dharma-pāragaḥ.

Wika ni Vyāsa: Tunay na marunong yaong nakauunawa na kahit mapuksa ang katawan, ang tunay na sarili (ātman) ay hindi namamatay; at na ang mga lumalakad sa landas ng dharma na iningatan ng mga taong may dangal at disiplina ay hindi napapahamak. Ang nagbubulay sa mga katotohanang ito at patuloy na nagpapalakas sa dharma ay isang pantas; ngunit ang lumilihis at nahuhulog mula sa dharma ay naliligaw—tunay na mangmang. Sapagkat ang mga gawa sa landas ng karma, mabuti man o masama, ay nagbubunga sa gumawa ayon mismo sa pagkakagawa: ang gumagawa ng hamak na gawa ay nahuhulog sa impiyerno, at ang bihasa sa pagsasabuhay ng dharma ay napapasa-langit.

प्रयुक्तयोःof the two employed/applied (i.e., of the two kinds applied)
प्रयुक्तयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रयुक्त
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
कर्मपथिon the path of action
कर्मपथि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मपथ
FormMasculine, Locative, Singular
स्वकर्मणोःof one’s own two actions (good and bad)
स्वकर्मणोः:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वकर्मन्
FormNeuter, Genitive, Dual
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रयोक्ताthe agent/doer
प्रयोक्ता:
Karta
TypeNoun
Rootप्रयोक्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
लभतेobtains
लभते:
TypeVerb
Rootलभ्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कृतम्done; performed
कृतम्:
TypeAdjective
Rootकृत
FormNeuter, Accusative, Singular
निहीनकर्माone whose actions are base/deficient (a doer of vile deeds)
निहीनकर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootनिहीनकर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
निरयम्hell
निरयम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिरय
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रपद्यतेfalls into; reaches
प्रपद्यते:
TypeVerb
Rootप्र-पद्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
त्रिविष्टपम्heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप
FormMasculine, Accusative, Singular
गच्छतिgoes
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मपारगःone who has gone to the far shore of dharma; one accomplished in dharma
धर्मपारगः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मपारग
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
Ā
Ātman (Self)
Ś
Śarīra (Body)
D
Dharma
N
Niraya (Hell)
T
Triviṣṭapa/Svarga (Heaven)