Shloka 47
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
काषायधारणं मौण्ड्यं त्रिविष्टब्धं कमण्डलुम् । लिज्जन्युत्पथभूतानि न मोक्षायेति मे मति:
kāṣāyadhāraṇaṃ mauṇḍyaṃ trivisṭabdhaṃ kamaṇḍalum | lijjanyutpathabhūtāni na mokṣāyeti me matiḥ ||
Wika ni Janaka: “Ang pagsusuot ng kasayáy na kasuotan, pag-aahit ng ulo, at pagdadala ng kamandalu na nakasabit sa tungkod—kapag ang mga ito’y naging panlabas na tatak lamang na humahantong sa kayabangan at maling landas—hindi, sa aking palagay, mga daan iyon tungo sa paglaya. Ang moksha ay hindi nakukuha sa kasuutan at pagpapakitang-tao, kundi sa panloob na disiplina at wastong pag-unawa.”
जनक उवाच
Educational Q&A
External marks of sainthood—ochre robes, a shaven head, and an ascetic’s water-pot—do not by themselves lead to moksha; when adopted for display they become a wrong path. True liberation depends on inner purity, restraint, and right knowledge.
King Janaka is speaking in a didactic context, critiquing superficial renunciation. He warns that outward ascetic symbols, if motivated by pride or pretense, mislead the practitioner and fail to produce liberation.