Shloka 34
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
तद्वद् भगवतानेन शिखा प्रोक्तेन भिक्षुणा । ज्ञानं कृतमबीजं मे विषयेषु न जायते,जैसे मिट्टीके खपरेमें या और किसी भी बर्तनमें भूना गया बीज बीज न रह जानेके कारण अंकुर उगाने योग्य खेतमें पड़कर भी नहीं जमता है, उसी प्रकार मेरे संन्यासी गुरु भगवान् पंचशिखने मुझे जो ज्ञान प्रदान किया है, वह निर्बीज है। इसलिये विषयोंके क्षेत्रमें अंकुरित नहीं होता है
tadvat bhagavatānena śikhāproktena bhikṣuṇā | jñānaṁ kṛtam abījaṁ me viṣayeṣu na jāyate ||
Sinabi ni Janaka: “Gayon din, ang kaalamang itinuro sa akin ng kagalang-galang na pulubing monghe—si Pañcaśikha—ay ginawang ‘walang binhi’. Kaya kahit gumalaw ako sa gitna ng ‘bukid’ ng mga bagay na pandama, hindi na ito muling sisibol bilang pagnanasa o pagkakapit. Gaya ng binhing inirosta sa pirasong luwad o sa alinmang sisidlan na hindi na tutubo kahit mahulog sa matabang lupa, gayon ang karunungang ito: hindi na lumilikha ng panibagong gapos sa daigdig ng mga aliw.”
जनक उवाच
Educational Q&A
True liberating knowledge is ‘seedless’ (abīja): it removes the latent causes that would otherwise sprout into renewed desire, attachment, and bondage. Even while living amid sense-objects, one who has such insight does not generate fresh craving.
King Janaka is speaking about the transformative instruction he received from the ascetic Pañcaśikha. He uses the metaphor of roasted seed—incapable of germination—to explain that his realized knowledge no longer produces attachment in the realm of pleasures.