नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
अज्ञानत: कर्मयोनिं भजन्ते तां तां राज॑स्ते तथा यान्त्यभावम् । तथा वर्णा ज्ञानहीना: पतन््ते घोरादज्ञानात् प्राकृतं योनिजालम्
ajñānataḥ karmayoniṁ bhajante tāṁ tāṁ rājās te tathā yānty abhāvam | tathā varṇā jñānahīnāḥ patanti ghorād ajñānāt prākṛtaṁ yonijālam, rājan |
Sinabi ni Yājñavalkya: “O hari ng mga tao! Dahil sa kamangmangan, ang mga tao’y kumakapit sa ‘sinapupunan ng gawa’—isinisilang sa ganito o gayong kalagayan—at sa gayon din sila muling nawawala sa kamatayan. Gayundin, ang mga salat sa tunay na kaalaman ay bumabagsak, dahil sa kakila-kilabot na kamangmangan, sa likás na lambat ng sari-saring kapanganakan. O hari, ang kamangmangan ang nagtutulak sa tao sa paulit-ulit na pagkapanganak at pagkamatay sa iba’t ibang anyo.”
याज़्वल्क्य उवाच
Ignorance (ajñāna) is the root cause of repeated birth and death: lacking true knowledge, beings are driven by karma into diverse wombs and conditions, falling into the material web of samsara. The implied remedy is jñāna—right insight that loosens bondage to karmic rebirth.
In a didactic exchange within the Śānti Parva, the sage Yājñavalkya addresses a king and explains why humans undergo varied births and deaths. He frames transmigration as a consequence of ignorance, emphasizing the ethical-spiritual need for knowledge rather than mere action.