Shloka 6
Aśoka-śāstra: Nārada’s Instruction on the Cessation of Śoka
Grief
प्राणेन गन्धवहन नेत्राभ्यामग्निमेव च । भ्रूभ्यां चैवाश्विनौ देवा ललाटेन पितृनथ
prāṇena gandhavahanaṃ netrābhyām agnim eva ca | bhrūbhyāṃ caivāśvinau devā lalāṭena pitṝn atha ||
Ipinaliwanag ni Yājñavalkya ang aral tungkol sa pag-alis ng kaluluwa: kung ang hininga-buhay (prāṇa) ay lumabas sa ilong, mararating ang Vāyu, ang tagapagdala ng halimuyak; kung sa dalawang mata, makakamtan si Agni; kung sa dalawang kilay, mapupunta sa kambal na Aśvin; at kung sa noo, mararating ang Pitṛs (mga espiritu ng ninuno). Ipinapakita ng turo na ang kamatayan ay hindi kaguluhan, kundi isang maayos na paglipat na ginagabayan ng maseselang daanan at ng kaukulang mga banal na hantungan.
याज्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the point of exit of prāṇa at death corresponds to specific divine realms—Vāyu, Agni, the Aśvins, or the Pitṛs—presenting death as a structured transition governed by subtle physiology and cosmic order.
In Śānti Parva’s instructional setting, Yājñavalkya is expounding a doctrinal account of ‘utkrānti’ (departure of life-breath), mapping bodily exit-points to the deities or ancestral realm that the departing being is said to attain.