Shloka 10
ब्रह्मघोष-प्रवर्तनम्, अनध्याय-नियमः, वायु-मार्ग-वर्णनम्
Restoring Vedic Recitation, the Anadhyaya Rule, and the Taxonomy of Winds
उपेक्षत्वादनन्यत्वादभिमानाच्च केवलम् | मन्यन्ते यतय: सिद्धा अध्यात्मज्ञा गतज्वरा: । अनित्यं नित्यमव्यक्तं व्यक्तमेतद्धि शुश्रुम
upekṣatvād ananyatvād abhimānāc ca kevalam | manyante yatayaḥ siddhā adhyātmajñā gatajvarāḥ || anityaṁ nityam avyaktaṁ vyaktam etad dhi śuśruma ||
Sinabi ni Yājñavalkya: “Sapagkat ang Sarili ay nananatiling saksi lamang (walang kinikilingan), sapagkat ito’y walang kapantay, at sapagkat dahil lamang sa pag-usbong ng pagkamakasarili (ahaṃkāra) nagkakaroon ng pagdama sa ligaya at dusa, sinasabi ng mga yati na ganap na—mga dalubhasa sa kaalamang panloob at payapa sa lagnat ng pagnanasa—na ang Puruṣa ay ‘tanging’ (dalisay, di nadadapuan ng Prakṛti). Sa katotohanan, ayon sa mga aral ng agham ng loob, narinig natin na ito’y walang hanggan at di-nahahayag; subalit sa pakikipag-ugnay sa Prakṛti, ito’y nagmumukhang di-mananatili at nahahayag.”
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The Self (puruṣa) is essentially eternal and unmanifest, a non-dual witness. The sense of undergoing pleasure and pain arises from abhimāna (ego-identification) and from seeming association with Prakṛti, which makes the unmanifest appear as manifest and the eternal appear as impermanent.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Yājñavalkya explains how realized ascetics interpret the nature of the Self: they describe it as ‘pure/isolated’ due to its witnesshood and non-duality, while also accounting for worldly experience by pointing to ego and the Self’s apparent linkage with Nature.