Shloka 6

सुवर्णष्ठीविनोपाख्यानम्

The Account of Suvarṇaṣṭhīvin

Devanagari script

व्यतिक्रान्तासु वर्षासु समये गमनस्य च । पर्वतो मामुवाचेदं काले वचनमर्थवत्‌,जब वर्षाके चार महीने बीत गये और हमलोगोंके वहाँसे चलनेका समय आया, तब पर्वतने मुझसे समयोचित एवं सार्थक वचन कहा--

Transliteration

vyatikrāntāsu varṣāsu samaye gamanasya ca | parvato mām uvācedaṃ kāle vacanam arthavat ||

Translation

Nang lumipas na ang panahon ng tag-ulan at dumating ang oras ng aming pag-alis, nagsalita sa akin si Parvata ng mga salitang napapanahon at hitik sa kahulugan—na wari’y naghahanda sa isang payong hinubog ng wastong asal at malinaw na pag-unawa.

Word by Word

• व्यतिक्रान्तासु: having passed/elapsed (in)
• व्यतिक्रान्तासु: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: व्यतिक्रान्त (वि + अति + √क्रम्)
• Form: Feminine, Locative, Plural

• वर्षासु: in the rainy seasons/years
• वर्षासु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वर्षा
• Form: Feminine, Locative, Plural

• समये: at the time
• समये: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समय
• Form: Masculine, Locative, Singular

• गमनस्य: of departure/going
• गमनस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गमन
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• पर्वतः: the mountain (Parvata)
• पर्वतः: Karta
• Type: Noun
• Root: पर्वत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Accusative, Singular

• उवाच: said/spoke
• Type: Verb
• Root: √वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• काले: at the proper time
• काले: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Locative, Singular

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वचन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अर्थवत्: meaningful, full of import
• Type: Adjective
• Root: अर्थवत्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

नारद उवाच

Characters & Entities

• Nārada
• Parvata (the Mountain)