Shloka 30
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
Devanagari script
अनयाहं वशीभूत: कालमेतं न बुद्धवान् । उच्चमध्यमनीचानां तामहं कथमावसे,“इसने मुझे इस तरह वशमें कर लिया था कि मुझे आजतकके समयका पता ही न चला। यह तो उच्च, मध्यम तथा नीच सब श्रेणीके लोगोंके साथ रहती है। भला, इसके साथ मैं कैसे रह सकता हूँ?
Transliteration
anayāhaṁ vaśībhūtaḥ kālam etaṁ na buddhavān | uccamadhyamanīcānāṁ tām ahaṁ katham āvase ||
Translation
Sinabi ni Vasiṣṭha: “Dahil sa kanya, napasailalim ako sa kapangyarihan; ni hindi ko namalayan kung paano lumipas ang panahong ito. Nakikisama siya sa mga tao ng bawat antas—mataas, katamtaman, at mababa. Paano nga ba ako mabubuhay na kasama niya?”
Word by Word
अनयाby this (woman/one)
अनया:
Karana
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्री. एषा/अयम्-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
वशीभूतःbrought under control, subdued
वशीभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवशीभूत (वश + भूत)
FormMasculine, Nominative, Singular
कालम्time
कालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Accusative, Singular
एतम्this
एतम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (एतद्)
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
बुद्धवान्aware, knowing
बुद्धवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्च-मध्यम-नीचानाम्of the high, middling, and low (people)
उच्च-मध्यम-नीचानाम्:
TypeAdjective
Rootउच्च + मध्यम + नीच
FormMasculine/Neuter (contextual), Genitive, Plural
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
आवसेcan I live/dwell (with)
आवसे:
TypeVerb
Root√वस् (निवासे)
FormPresent, Indicative, First, Singular, Atmanepada
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Characters & Entities
व
वसिष्ठ (Vasiṣṭha)क
काल (Time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes