Shloka 31
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
यस्माद् यदभिजायेत तत् तत्रैव प्रलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना
vasistha uvāca | yasmād yad abhijāyeta tat tatraiva pralīyate | līyante pratilomāni sṛjyante cāntarātmanā ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Anumang isinilang mula sa isang bagay, sa pinagmulan ding iyon ito muling nalulusaw. Ang pagkalusaw ay sumusunod sa baligtad na ayos, samantalang ang paglikha ay lumalaganap sa pasulong na ayos; at ang lahat ng simulain na ito ay hinuhubog ng Panloob na Sarili (Inner Self). Itinatampok ng aral ang isang makatuwirang pagtanaw sa daigdig: ang pag-usbong at pagpanaw ay may kaayusan, at ang pagkilala sa pinagmulan nito sa naghaharing nasa loob ay nagpapatatag sa isip tungo sa pagkalagot ng pagkakapit at sa wastong pagkaunawa.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Whatever arises from a cause returns to that same cause; creation proceeds in a forward sequence, while dissolution happens in reverse, and the entire process is governed by the Inner Self. This supports a disciplined, detached understanding of worldly change.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Vasiṣṭha delivers a philosophical explanation of cosmic emanation and reabsorption, shifting the focus from external events to inner knowledge and the order underlying existence.