Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
अन्योन्यस्याभिसम्बन्धादन्योन्यगुणसंश्रयात् । रूप॑ निर्वर्तयत्येतदेवं सर्वासु योनिषु,दोनों पारस्परिक सम्बन्धसे एक दूसरेके गुणोंका आश्रय लेकर ही किसी शरीरका निर्माण होता है। प्रायः सभी योनियोंमें ऐसी ही स्थिति है
anyonyasyābhisambandhād anyonyaguṇasaṁśrayāt | rūpaṁ nirvartayaty etad evaṁ sarvāsu yoniṣu ||
Wika ni Janaka: “Sa pamamagitan ng ugnayang nagbabalikan, at sa pag-asa ng bawat isa sa mga katangian ng kabila, nalilikha ang isang anyong may katawan. Ganyan ang kalagayan sa halos lahat ng nilikhang isinilang sa sinapupunan: ang pagkakaroon ng katawan ay karaniwang bunga ng mga dahilang magkakaugnay, hindi ng iisang bukal na hiwalay.”
जनक उवाच
Embodiment is not produced by a single independent agent; it arises through interdependent causes—mutual connection and mutual reliance of qualities—across all forms of birth. The ethical implication is humility and non-attachment: seeing the body as a contingent product of conditions weakens ego and possessiveness.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, King Janaka speaks as a teacher, explaining how bodily form comes into being through mutual relations and shared qualities, generalizing this principle to all yoni-s (modes of birth).