Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
स एव ह्ृदि सर्वासु मूर्तिष्वातिष्ठते55त्मवान् । केवलश्वैतनो नित्य: सर्वमूर्तिरमूर्तिमान्,जो अद्वितीय, चेतन, नित्य, सर्वस्वरूप, निराकार एवं सबके आत्मा हैं, वे परम पुरुष परमात्मा ही समस्त शरीरोंके हृदयदेशमें निवास करते हैं
sa eva hṛdi sarvāsu mūrtiṣv ātiṣṭhate ’tmavān | kevalaś caitano nityaḥ sarvamūrtir amūrtimān ||
Wika ni Vasiṣṭha: Yaong Kataas-taasang Sarili ring iyon ang nananahan sa puso ng lahat ng may katawan. Siya’y dalisay na kamalayan, walang hanggan at walang kamatayan; naroroon bilang lahat ng anyo, ngunit Siya mismo’y walang anyo—ang iisa, di-dalawa, ang Panloob na Sariling naninirahan sa bawat nilalang.
वसिष्ठ उवाच
The verse teaches the immanence and transcendence of the Supreme Self: the one eternal consciousness dwells in the heart of every embodied being, appearing as all forms while remaining formless and non-dual.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vasiṣṭha delivers a metaphysical teaching: he identifies the Paramātman as the inner resident of all bodies, guiding the listener from external identity to inner realization.