Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)

विषयाणां च दौरात्म्यं विज्ञाय नृपते पुनः । गतासूनां च कौन्तेय देहान्‌ दृष्टवा तथाशुभान्‌,नरेश्वर! शब्द-स्पर्श आदि विषय दुःखरूप ही हैं, इस बातको जाने। कुन्तीनन्दन! जिनके प्राण चले जाते हैं, उन मनुष्योंके शरीरोंकी जो अशुभ एवं बीभत्स दशा होती है, उसपर भी दृष्टिपात करे

viṣayāṇāṃ ca daurātmyaṃ vijñāya nṛpate punaḥ | gatāsūnāṃ ca kaunteya dehān dṛṣṭvā tathāśubhān ||

Wika ni Bhishma: “O hari, kapag naunawaan mong muli ang mapanira at nakalalasong likas ng mga bagay na dinaranas ng pandama—tunog, haplos, at iba pa—at, O anak ni Kunti, kapag minasdan mo rin ang mga katawan ng tao matapos lisanin ng buhay—kung paanong nagiging malas at kasuklam-suklam—hayaan mong ang pagkaunawang ito ang maglayo sa iyong isip sa pagkakapit. Kilalanin na ang hinahabol bilang ligaya ay nauuwi sa pagdurusa at pagkabulok; kaya hanapin ang higit na dakilang kabutihan.”

विषयाणाम्of the sense-objects
विषयाणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
दौरात्म्यम्wickedness/evil nature (harmfulness)
दौरात्म्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootदौरात्म्य
FormNeuter, Accusative, Singular
विज्ञायhaving understood/knowing
विज्ञाय:
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
नृपतेO king
नृपते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Vocative, Singular
पुनःagain; further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
गतासूनाम्of those whose life-breath has departed (dead)
गतासूनाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootगतासु
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
Sambodhana
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
देहान्bodies
देहान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Accusative, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
तथाthus; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अशुभान्inauspicious, foul
अशुभान्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअशुभ
FormMasculine, Accusative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira (Kaunteya)
K
King (Nṛpati/Nṛpeśvara)