Shloka 20
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
विष्णु क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्ते तथानलम् । अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिता:
viṣṇu-krānte bale śakraṁ koṣṭhe sakte tathānalam | apsu devīṁ samāsaktām apas-tejasi saṁśritāḥ ||
Sinabi ni Bhishma: “Sa Viṣṇu nakatatag ang paggalaw at ang pagsuporta; sa lakas nakatatag si Śakra (Indra). Sa tiyan—sa lukab ng pagtunaw—nakapirmi si Agni (apoy). Ang Diyosa ay mahigpit na kaugnay ng mga tubig, at ang mga tubig ay sinusuportahan ng ningas na lakas (tejas).” Itinuturo nito ang maayos na pag-asa-asa sa paglikha: bawat kapangyarihan ay nananahan sa mas mataas na sandigan, na nagpapaalala na ang lakas ng daigdig at ang mga elemento ay hindi nagsasarili kundi nakasalig sa mas malalim na saligang kosmiko.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a hierarchy of support among powers and elements: gods and forces function by resting in deeper principles. This encourages humility and dharmic insight—recognizing that personal or worldly power is derivative, sustained by a larger cosmic order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and right understanding. Here he presents a cosmological mapping—linking deities and elements—to show how creation is structured through mutual dependence and ultimate grounding.