Shloka 113
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
तेषां न तिर्यग्गमन हि दृष्टं नावग्गिति: पापकृताधिवास: । नवा प्रधाना अपि ते द्विजातयो ये ज्ञानमेतन्नपतेडनुरक्ता:
Teṣāṁ na tiryaggamanaṁ hi dṛṣṭaṁ nāvagatiḥ pāpakṛtādhivāsaḥ | Navā pradhānā api te dvijātayo ye jñānam etad anuraktāḥ, rājan ||
Sinabi ni Bhīṣma: Sa mga deboto sa kaalamang Sāṅkhya na ito, hindi pa nakita na sila’y bumabagsak sa kapanganakang hayop pagkamatay. Hindi rin nila sinasapit ang mga pababang tadhana gaya ng impiyerno, ni pinatitira sa piling ng mga taong sanay sa kasalanan. O hari, kahit hindi sila tanyag sa lipunan, ang mga dvija na nakakapit sa kaalamang ito ang tunay na pinakapanguna sa mga brāhmaṇa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Devotion to Sāṅkhya/ātma-jñāna is presented as a decisive purifier: those attached to this knowledge do not fall into lower births or hellish destinies, and true brāhmaṇa-eminence is grounded in knowledge rather than mere social status.
In the Śānti Parva dialogue, Bhīṣma instructs King Yudhiṣṭhira on dharma and liberation. Here he emphasizes the spiritual consequence of Sāṅkhya knowledge, contrasting the fate of the wise with the downward paths associated with sinful conduct.