Shloka 58
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
परं हि तद् ब्रह्म महन्महात्मन् ब्रह्माणमीशं वरदं च विष्णुम् भवं च धर्म च षडाननं च यद् ब्रह्मपुत्रांश्व महानुभावान्
paraṁ hi tad brahma mahan-mahātman brahmāṇam īśaṁ varadaṁ ca viṣṇum bhavaṁ ca dharmaṁ ca ṣaḍānanaṁ ca yad brahma-putrāṁś ca mahānubhāvān
Sinabi ni Bhīṣma: “O dakilang-kalooban, ang Kataas-taasang Brahman ang tunay na pinakamataas. Sa kapangyarihan ng yoga, ang pantas na ganap na nagtagumpay, kung nanaisin niya, ay makakamit ang agarang paglaya at matatalos ang likas ng Kataas-taasan. O kaya, sa gayunding pagkamaster ng yoga, maaari siyang lumapit at pumasok sa harap ng mga dakilang kapangyarihang banal—si Brahmā ang Panginoon, si Viṣṇu na Tagapagkaloob ng biyaya, si Bhava (Śiva), si Dharma, at si Ṣaḍānana (Kārttikeya), pati ang mararangal na anak-sa-isip ni Brahmā gaya ng mga Sanaka. Datapwat itinuturo rito na ang tunay na tagumpay espirituwal ay hindi pagpapakitang-lakas: ang pinakamataas na layon ay ang paglaya sa Brahman, at ang iba pang mga bunga ay pangalawang posibilidad lamang sa loob ng disiplina ng yoga.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse places liberation in Brahman as the highest goal; yogic powers may grant access to divine realms and beings, but these are secondary to mokṣa and should be governed by dharma and disciplined yoga.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on spiritual and ethical principles; here he describes the capacities of a yoga-perfected person—either attaining immediate liberation or, if he chooses, approaching and entering the spheres of major deities and exalted sages.