Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
सत्य बोलना भी श्रेयस्कर है; परंतु सत्यको यथार्थरूपसे जानना कठिन है। मैं तो उसीको सत्य कहता हूँ, जिससे प्राणियोंका अत्यन्त हित होता हो ।।
satyaṁ bolanāpi śreyaskaraṁ; parantu satyaṁ yathārtharūpeṇa jñātuṁ kaṭhinam. ahaṁ tu tam eva satyaṁ vadāmi, yena prāṇinām atyantaṁ hitaṁ bhavati. ahaṅkārasya ca tyāgaḥ pramādasya ca nigrahaḥ, santoṣaś caikacaryā ca kūṭasthaṁ śreya ucyate.
Sinabi ni Nārada: Kapaki-pakinabang ang pagsasabi ng katotohanan; ngunit mahirap malaman ang katotohanan ayon sa ganap nitong tunay na anyo. Tanging yaong nagdudulot ng pinakamataas na kapakanan sa mga nilalang ang tinatawag kong “katotohanan.” Ang pagtalikod sa pagkamakasarili, ang pagpipigil sa kapabayaan, ang pagkakasiya, at ang pamumuhay sa pag-iisa—ito ang ipinahahayag na matatag at di-natitinag na kabutihan.
नारद उवाच
Truth is not merely factual speech; the highest ‘truth’ is that which brings the greatest welfare to living beings. Ethical truthfulness is joined to compassion, and supported by inner disciplines—giving up ego, restraining carelessness, cultivating contentment, and adopting a simple, solitary mode of life.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Nārada speaks as a teacher, refining the idea of satya (truth) and listing practical virtues that stabilize a person’s conduct and lead to lasting good.