Shloka 45
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
Devanagari script
षड् रसान् निवहन्त्येता गुडकुल्या मनोरमा: । उच्चावचानि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च,ये सब नदियाँ षट्रस भोजन प्रवाहित कर रही थीं। गुड़के रसकी छोटी-छोटी मनोरम नहरें दृष्टिगोचर होती थीं। नाना प्रकारके फलोंके गूदे और भाँति-भाँतिके भक्ष्य-पदार्थ प्रस्तुत किये गये थे
Translation
Ang mga ilog na iyon ay nagdadala ng anim na lasa ng pagkain. Nakikita rin ang maliliit na kanal na kaaya-aya, punô ng katas ng jaggery (guḍa). At inihain ang sari-saring karne at iba’t ibang pagkaing nginunguya.
Word by Word
षट्six
षट्:
Karma
TypeAdjective
Rootषट्
FormMasculine, Accusative, Plural
रसान्tastes/juices (flavors)
रसान्:
Karma
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Accusative, Plural
निवहन्तिthey carry/bring along
निवहन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootवह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
एताthese
एता:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
गुडकुल्याःchannels/streams of jaggery (molasses)
गुडकुल्याः:
Karta
TypeNoun
Rootगुडकुल्या
FormFeminine, Nominative, Plural
मनोरमाःdelightful/beautiful
मनोरमाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोरम
FormFeminine, Nominative, Plural
उच्चावचानिvarious (high and low; diverse)
उच्चावचानि:
Karma
TypeAdjective
Rootउच्चावच
FormNeuter, Accusative, Plural
मांसानिmeats
मांसानि:
Karma
TypeNoun
Rootमांस
FormNeuter, Accusative, Plural
भक्ष्याणिedibles/foods to be eaten
भक्ष्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootभक्ष्य
FormNeuter, Accusative, Plural
विविधानिvarious
विविधानि:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
दक्ष उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes