Shloka 9
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
Devanagari script
पज्चैव तानि कालक्ष भावाभावौ च केवलौ । अष्टौ भूतानि भूतानां शाश्वतानि भवात्ययौ,पाँच महाभूत, काल तथा विशुद्ध भाव और अभाव अर्थात् नित्य आत्मतत्त्व और परिवर्तनशील महत्तत््व--ये आठ तत्त्व नित्य हैं। ये ही चराचर प्राणियोंकी उत्पत्ति और प्रलयके अधिष्ठान हैं
Transliteration
pañcaiva tāni kālaś ca bhāvābhāvau ca kevalau | aṣṭau bhūtāni bhūtānāṃ śāśvatāni bhavātyayau ||
Translation
Wika ni Asita: “Ang limang (dakilang sangkap) na yaon, at ang Panahon, at ang dalisay na Pag-iral at Di-pag-iral lamang—iyan ang walong walang hanggang prinsipyo. Sila ang salalayan ng paglitaw at pagkalusaw ng lahat ng nilalang, na namamahala sa kanilang pag-iral at pagpanaw.”
Word by Word
पञ्चfive
पञ्च:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्च
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तानिthose (things)
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भावःbeing/existence
भावः:
Karta
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
अभावःnon-being/absence
अभावः:
Karta
TypeNoun
Rootअभाव
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
केवलौthe two alone/only
केवलौ:
Karta
TypeAdjective
Rootकेवल
FormMasculine, Nominative, Dual
अष्टौeight
अष्टौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टन्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूतानिelements/entities
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
भूतानाम्of beings/of elements
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
शाश्वतानिeternal
शाश्वतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootशाश्वत
FormNeuter, Nominative, Plural
भवcoming-to-be/origin
भव:
Karta
TypeNoun
Rootभव
FormMasculine, Nominative, Dual
अत्ययौpassing-away/destruction
अत्ययौ:
Karta
TypeNoun
Rootअत्यय
FormMasculine, Nominative, Dual
Speaker
असित उवाच
Characters & Entities
A
AsitaP
pañca mahābhūtāḥ (five great elements)K
kāla (Time)B
bhāvaA
abhāvaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes