Shloka 61
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
एवं चतुर्णा वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु । एकमालम्बमानानां निर्णये सर्वतोदिशम्
evaṁ caturṇāṁ varṇānām āśramāṇāṁ pravṛttiṣu | ekam ālambamānānāṁ nirṇaye sarvato-diśam ||
Sinabi ni Kapila: “Kaya nga, sa iba’t ibang gawain sa loob ng apat na varṇa at mga yugto ng buhay, iisa ang sinasandigan ng mga tao—ang hangarin sa kaligayahan lamang. Ngunit kabilang sa kanila ang mga tulad namin, na ang pag-unawa’y pinabagsak ng kamangmangan, na ikinakapit ang isip sa mumunting bagay, at natatakpan ng dilim ng tamas. Ikaw ay bihasa sa paghimay at pagtitimbang ng mga pagpipilian; kaya, sa paghayag—bilang pangkalahatang pasya—na walang hanggan ang ligaya ng paglaya, dinala mo ang kapayapaan sa aming mga isipan.”
कपिल उवाच
Educational Q&A
Human pursuits within varṇa- and āśrama-based life tend to converge on the search for happiness, but ordinary happiness is limited and often pursued under ignorance and tamas. True, universally valid peace comes from understanding the limitless bliss of mokṣa, clarified through careful reasoning (ūhāpoha).
Kapila speaks in a reflective, instructional tone, acknowledging that many people—including those like the speaker—are clouded by ignorance and attached to trivial sense-objects. He praises the interlocutor’s capacity for discriminative inquiry and credits them with calming the mind by presenting mokṣa as the supreme, infinite form of happiness.