तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
नैर्गुण्यमेव पश्यन्ति न गुणाननुयुञ्जते । तेषां तम:शरीराणां तम एव परायणम्
nairguṇyam eva paśyanti na guṇān anuyuñjate | teṣāṃ tamaḥśarīrāṇāṃ tama eva parāyaṇam ||
Wika ni Kapila: “Tanging ang walang mataas na katangian ang kanilang tinitingnan, at hindi nila hinahabol ang paglinang ng mga birtud. Sa mga taong ang mismong katawan ay nababalot ng kadiliman (tamas), ang kadiliman ding iyon ang nagiging kanilang pinakadakilang sandigan at huling hantungan.”
कपिल उवाच
Kapila warns that people dominated by tamas dismiss disciplines like self-control and the pursuit of knowledge and virtue; when one refuses to cultivate higher qualities, one’s ‘refuge’ becomes tamas itself—habitual ignorance and inertia.
Within Kapila’s instruction in the Śānti Parva, he characterizes a class of persons who neither value nor practice the cultivation of guṇas (especially sattvic virtues). He explains their psychological condition: being tamasic in constitution, they naturally cling to tamas as their support.